این گزارش بهگونهی مشترک با گاردین نشر شده است.
ساعت ۱۲ نیمهشب ۲۸ فبروری، آلما* به همراه همسر و پسر سهسالهاش در بخش پذیرش میدان هوایی کراچی ایستاده بود و تکتهایی را در دست داشت که امیدوار بود سرانجام آنها را به جای امنی خواهند رساند.
این روزنامهنگار افغان که در اکتبر ۲۰۲۴ از دست طالبان به پاکستان پناه برده بود، پیش از این یک بار در ۲۶ فبروری، از سوار شدن به هواپیما منع شده و پروازش را از دست داده بود. از آنجا که آنها با ویزای توریستی به کشوری در آفریقا پرواز میکردند، یک تکت برگشت به کراچی نیز رزرو کرده بودند که برنامهای برای استفاده از آن نداشتند.
اما مقامات پاکستانی در میدان هوایی مانع سوار شدن آنها شدند. آنها پروازهای جدیدی رزرو کردند، این بار با تکت برگشت به کابل. اما مقامات «آژانس تحقیقات فدرال» پاکستان دوباره اجازه ندادند این خانواده سوار هواپیما شوند.
آلما میگوید:« مأموران به ما گفتند به افغانستان برگردید و از آنجا به هر کجا که میخواهید پرواز کنید. آنها گفتند ما نمیتوانیم از پاکستان به مقصد خود پرواز کنیم.»
ظرف چند ساعت پس از آن، او و خانوادهاش به خاطر داشتن پاسپورتهای افغانستان، از پذیرش در یک هتل نیز منع شدند.
آلما در شرایطی با این مشکلات مواجه شده است که پاکستان در پی تشدید حملات مرزی، اعلام کرده است که با افغانستان در وضعیت «جنگ آشکار» و تمامعیار قرار دارد؛ تحولی که به گفته پناهجویان افغان، باعث افزایش شدید یورشهای پولیس، دستگیریها و اخراج در شهرهای بزرگ شده است.
برای میلیونها افغانِ ساکن پاکستان که شماری از آنها روزنامهنگار، فعال مدنی یا از مقامات دولت پیشین هستند که پس از حاکمیت طالبان به این کشور مهاجر شده اند، این تنشِ فزاینده اکنون به معنای رسیدن ترس به پشت دروازهی خانههایشان است.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان میگوید که بازگشت به افغانستان، آنها را در معرض «خطر واقعی حملات تلافیجویانه و خشونتآمیز» قرار میدهد.
پس از آنکه افغانستان در روز پنجشنبه گذشته حملاتی را در امتداد مرز آغاز کرد و نیروهای پاکستانی در مرز و از آسمان دست به اقدام متقابل زدند، درگیری دوباره شعلهور شده است.
آلما میگوید پس از آنکه در ۲۸ فبروری از پرواز آنها ممانعت شد، با یک تکسی به هتلی در همان نزدیکی رفتند. کارکنان هتل ابتدا به آنها اجازه ورود دادند، اما وقتی متوجه پاسپورتهای افغانستان شدند، به آنها دستور دادند که آنجا را ترک کنند.
«کارمند هتل دروازه را باز کرد و گفت یک ثانیه وقت دارید تا اتاق را خالی کنید. وقتی دلیلش را پرسیدیم، پاسخ داد: این دستوری از مقامات بالاست، من فقط یک کارمند هستم که وظیفه اجرای آن را دارم.»
آلما با یکی از رسانههای تبعیدی افغانستان که نقض حقوق بشر توسط طالبان را پوشش میدهد، همکاری میکند. او میگوید در صورت اخراج به افغانستان، گزارشهایش جان او را به خطر خواهد انداخت. او میگوید: «روز یکشنبه با خبر جنگ در ایران و اعتراضات در کراچی از خواب بیدار شدم. برای چند دقیقه احساس خفگی کردم، نمیتوانستم نفس بکشم و احساس کردم این پایان کار است.»
در حال حاضر دوستی در اسلامآباد به او پناه داده است، اما او هر لحظه از دستگیری میترسد. او میگوید: «من یک زن روزنامهنگار افغان هستم که هیچ جایی برای رفتن ندارم.»
دیگر پناهجویان ساکن پاکستان نیز گفتهاند که پولیس فعالانه به دنبال افغانها میگردد و آنها را دستگیر میکند.
در شهر کویته، در فاصله حدود ۱۰۰ کیلومتری مرز افغانستان، لیلا* شبی را توصیف کرد که صدای کوبیدنِ درها در ساختمانشان میپیچید. همسایه او، یک زن افغان که با ویزای معتبر در حال تحصیل است، دو روز پیشتر شاهد دستگیری همسرش بود. وقتی در اواخر شب جمعه، ۲۷ فبروری، صدای بلند کوبیدن به دروازه خانه لیلا شروع شد، او متوجه شد چه اتفاقی در حال رخ دادن است.
«در آن لحظه با خودم گفتم حتماً پولیس است، چون دوستم جواب پیامم را نداد. در اتاقم ساکت نشستم. مادرم خواب بود. از وقتی به پاکستان آمدهام، قرص مصرف میکنم. به خاطر استرس شدید، قلبم به شدت درد میکرد و گریه میکردم.»
لیلا میگوید آن شب سه همسایه دستگیر شدند که دو نفر از آنها ویزای معتبر داشتند. «دوستم بعداً پیام داد که آنها را به کمپ بردهاند. بعد از آن، ارتباط شان قطع شده است. پولیس پاکستان قبلاً پول میگرفت و بعد مردم را رها میکرد. اما حالا فقط اخراج میکنند.»
در سراسر شهرهای کراچی، اسلامآباد، کویته و پیشاور، افغانها از ایجاد ایستهای بازرسی جدید و جستجوهای خانهبهخانه خبر میدهند.
عبدل*، یک روزنامهنگار تحقیقی که پس از دیپورت شدن از ایران از حاکمیت طالبان گریخته بود، در جولای ۲۰۲۵ وارد پاکستان شد. ویزای دو ماهه او تمدید نشد. از ماه سپتامبر تاکنون، او دو بار دستگیر شده است. او میگوید: «بار اول ۱۵ هزار روپیه پاکستانی پرداخت کردم. بار دوم، ۲۰ هزار روپیه دادم.»
عبدل و خانوادهاش خانهای را به نام شخص دیگری اجاره کردهاند. وقتی پولیس پشت دروازه میاید، همسایهای که مدارک معتبر دارد جواب میدهد. او میگوید: «وقتی پولیس خانه به خانه میگردد، ما اغلب بیرون پنهان میشویم، به همین دلیل است که پولیس دو بار مرا در خیابان دستگیر کرد.»
در یک گروه فیسبوکی با بیش از ۴۴ هزار عضو از پناهجویان افغان، پستهایی که از ۲۶ فبروری به اینسو منتشر شدهاند، عمدتاً بر هشدار درباره مناطقی که پولیس در آنها جستوجو میکند، اطلاعرسانی در مورد ایستهای بازرسی و معرفی مکانهای امنتر تمرکز داشتهاند.
در یکی از پستها آمده است: «امشب، بعد از ساعت ۱۲، پولیس به منطقه ما یورش برد و تمام مردان را دستگیر کرد… معلوم نیست آنها را به کجا بردهاند.» کاربر دیگری نوشته است: «وضعیت بسیار بد است. همه باید آماده بازگشت به افغانستان باشند.»
در ۲۷ فبروری، زرغونه اکبری، یکی دیگر از خبرنگاران افغان گفت که پولیس با وجود داشتن ویزای معتبر، او و فرزندانش را دستگیر کرده است. او در یک پیام صوتی که از روزنامهنگاران درخواست کمک میکرد، گفت: «امشب دوباره آمدند… همین حالا دارند ما را از ایستگاه پولیس به کمپ منتقل میکنند.»
