برای زرمینه پریانی، زنی که دوبار از سوی طالبان زندانی شد، محکمهی مردمی برای زنان افغانستان که از تاریخ ۸ تا ۱۰ اکتوبر در مادرید برگزار شد، تنها یک روند حقوقی نبود، بلکه یک نشانهای از آزادی بود.
هیأت بینالمللی قاضیان که طی دو روز شهادت بیش از ۲۴ زن و دختر از افغانستان را شنیدند، روز جمعه بیانیهی ابتدایی خود را صادر کردند. آنها در این بیانیه خواستار پاسخگویی، عدالت و اعادهی حقوق زنان افغانستان مطابق قوانین بینالمللی شدند. آنان اعلام کردند که شواهد و شهادتهای ارائهشده در طی دو روز محکمه، نشاندهندهی «کارزار هماهنگ حکومتی از آزار و سرکوب جنسیتی است که با هدف حذف زنان از زندگی عمومی اجرا میشود». قرار است فیصله نهایی این محکمه تا دو ماه آینده اعلام شود.
زرمینه پریانی در یک پیام صوتی نظرش را در مورد بیانیه ابتدایی این محکمه را این گونه بیان کرد: «به نظر من همین خوب بود. چیزی که طالبان از آن خیلی میترسد این است که ما در مورد جنایات آنان صحبت کنیم. من آن روز در محکمه، در برابر قاضیان بینالمللی صحبت کردم. برای من همین خوب بود.»
در سالون آرام «انجمن وکلای مادرید»، برای دو روز، دهها قاضی، وکیل، فعال مدنی و مهاجران افغانستان به گونه حضوری و آنلاین به شهادت زنانی همچون زرمینه گوش دادند. برخی از اشتراک کنندگان با شنیدن روایتهای دردناک زنانی که در این محکمه شهادت دادند، اشک میریختند. زرمینه از شب ۱۹ جنوری ۲۰۲۲ صحبت کرد. شبی که طالبان به خانه آنها یورش بردند و او و خواهرانش را دستگیر و به مدت ۲۷ روز زندانی کردند.
زرمینه در محکمه گفت: «وقتی صدای [تک تک] دروازه را شنیدیم، فهمیدیم که طالب است و بعد ضربههای لگد محکمتر و بیشتر شد و صدا هر لحظه بیشتر میشد و هر ضربهای که به دروازه کوبیده میشد، حس میکردیم که به بدن و روح و روان ما تماس میکند.»
آنها چراغ خانه را خاموش کردند و خودشان را آرام گرفتند تا بلکه طالبان تصور کنند که آنها خانه نیستند، اما وقتی طالبان شروع به شکستن قفل دروازه کردند، خواهران پریانی شروع به فریاد کشیدن و کمک خواستن کردند. وقتی زرمینه چشمش به چشم یکی از سربازان طالبان افتاد، تصمیم گرفت خودش را «ازبین» ببرد. او خودش را از پنجرهی ساختمان سه طبقهشان به پایین انداخت، اما زنده ماند. او در محکمه گفت که یکی از سربازان طالبان از پنجره با تفنگش او را تهدید کرد که «تکان نخوری وگرنه میزنم.»
پیش از این که طالبان دروازه اتاق خوابشان را بشکند، خواهر زرمینه، تمنا پریانی، فعال حقوق زنان، ویدیوی کوتاهی ضبط کرد که در آن با جیغ و فریاد، کمک میخواهد و میگوید که طالبان برای بردن آنها به خانهشان آمدهاند. آن ویدیو بهسرعت در شبکههای اجتماعی پخش شد و به باور زرمینه، جانشان را نجات داد. «آن ویدیو سلاحی شد که طالبان نتوانست ما را بکشد.»
زنانی که شهادت دادند، برخی در محکمه حضور یافتند و مثل زرمینه پریانی با نام اصلی و هویتشان صحبت کردند. برخی دیگر به دلیل ترس از امنیت خانوادههای شان، با ماسک و عینک آفتابی صورتشان را پنهان کردند، اما دردها و رنجهایشان را در این محکمه شریک کردند. برخی دیگر هم از طریق آنلاین، فایل صوتی یا بیانیه نوشتاری، شهادت دادند. این شاهدان از سراسر افغانستان و یا از تبعید سخن میگفتند: از کابل، هرات، مزار، قندهار و حتا از کمپهای پناهندگان در پاکستان و ایران.
آنان از شکنجه، زندان، ازدواج اجباری و تحقیر صحبت کردند؛ از محرومیت از کار و آموزش و از زندگی در زیر سایه حکومتی که انسانیت آنها را انکار میکند.
در میان شاهدان یک زن خبرنگار نیز بود. او که دو دهه در رسانههای افغانستان کار کرده، به محکمه گفت پس از بازگشت طالبان، زنان ابتدا به بهانهی «کاهش بودجه» از کار برکنار شدند و سپس بهتدریج از رسانه حذف گردیدند.
وقتی او و چند خبرنگار زن دیگر تصمیم گرفتند یک کنفرانس خبری برای بیان وضعیتشان برگزار کنند، طالبان پیش از آغاز نشست به محل برگزاری آن حمله کردند. او گفت: «به ما دشنام میدادند و میگفتند شما ما را در جهان هیولا نشان میدهید. ما را در اتاقی حبس کردند و تهدید کردند که اگر بار دیگر حرف بزنیم، زندانی میشویم.»
آن شب، او به خانه بازنگشت. طالبان خانهاش را تلاشی کردند، شوهر و پسرش را لتوکوب کردند و بهدنبال او گشتند. «امروز با ماسک حرف میزنم، اما هنوز هم میترسم. اجازه نمیدهند زنان حرف بزنند، صدایت را نکش که عورت است، صورتات را بپوشان که نامحرم هستی. دختران را به زور میگیرند، میبرند، مردم از ترس حرف زده نمیتوانند. خواهش میکنم صدای ما را برسانید، به هر مرجعی که صلاحیت شنیدن صدای ما را دارد.»
دختر جوان دیگری که از افغانستان توسط یک فایل صوتی ضبط شده شهادت داد، گفت: «آنها نهتنها حق آموزش را از ما گرفتهاند، بلکه حق زندگی را هم گرفتهاند. ما هیچ حق سیاسی نداریم — نه حق رأی، نه نمایندگی در پارلمان، حتی اجازهی حضور در ادارات دولتی یا اعتراض مسالمتآمیز را نیز نداریم. اما خوشحالم که کسی صدای ما را میشنود. شاید این شنیدن چیزی را تغییر ندهد، اما همینکه کسی به درد ما گوش میدهد، برای من و دختران دیگر بسیار مهم است.»
در پایان این محکمه، غزال حارس، وکیلی از افغانستان و یکی از اعضای هیأت قاضیان، بیانیهی پایانی را در ۱۰ اکتوبر قرائت کرد و خطاب به زنان افغانستان گفت: «شما شنیده شدهاید.» او اعلام کرد که محکمه ارزیابی رفتار طالبان بهعنوان جنایت علیه بشریت و آزار جنسیتی را در دستور کار خود قرار خواهد داد.
یاسمین غیاثی، یکی دیگر از زنانی که در این محکمه شهادت داد، به زنتایمز نتیجهی ابتدایی این محکمه را امیدبخش خواند. او گفت: «قاضیان پذیرفتند که تمامی اعمال طالبان علیه زنان افغانستان، مصداق جنایت علیه بشریت است. این نتیجه، برای بسیاری از زنان افغانستان نشانهای از امید و اثباتی بر تأثیر مبارزاتشان بود.»
این محکمه به درخواست چهار نهاد مدنی افغانستان — رواداری، سازمان حقوق بشر و دموکراسی افغانستان، نهاد پژوهش و توسعه و مدافعان حقوق بشر پلاس — برگزار شد.
از طالبان نیز دعوت شده بود که دفاعیهای از خود ارایه دهند، اما آنان به این درخواست پاسخی ندادهاند.
برای زرمینه، سخن گفتن در این محکمه آسان نبود. او پس از ادای شهادت خود در محکمه، به زنتایمز گفت: «بیان تجربه دردناک آسان نیست و خاطره های زندان برای من مثل زخمی است که هر بار پوستش را دور میکنی و دوباره آن زخم تازه میشود. ولی درد باید گفته شود چون زنهای زیادی هستند که مثل ما تجربه وحشتناک از زندگی در افغانستان دارند؛ ولی محیط قسمی است که باید سکوت کنی و نباید حرف بزنی. ما که امروز بیرون آمده ایم، فقط میخوایم تجربههای تلخ خود را بیان کنیم تا روزی برسد که هیچ زنی آنچه ما تجربه کردیم، را تجربه نکند.»
