قبل از اینکه طالبان در آگست ۲۰۲۱ کابل را تصرف کنند، وحیده امیری ۳۶ ساله، کتابدار مستعدی در کابل بود. کتابخانهی او پناهگاهی برای دختران جوانی بود که میخواستند بیشتر در مورد حقوقشان بدانند، بحث کنند و بفهمند که برای کسب حقوق بیشتر چه باید کنند.
اما پس از تسلط دوبارهی طالبان، زندگی او نیز، مانند سایر زنان افغانستان، یکشبه تغییر کرد. امیری که دیگر نمیتوانست به کار خود ادامه دهد، مصمم بود که سکوت نکند. مانند بسیاری از زنان، او به خیابان آمد و علیه رژیم آپارتاید جنسیتی طالبان اعتراض کرد. وقتی که طالبان سرکوب زنان معترض را آغاز کردند، امیری در تاریخ ۱۱ فبروری ۲۰۲۲ از یک خانهی امن در کابل بازداشت شد و تا ۲۸ فبروری در زندان ماند. او میگوید که در زندان به شدت شکنجه شده است.
پس از آزادی از زندان، او از افغانستان فرار کرد و به تبعید رفت. اکنون از امریکا، او همچنان به مبارزه برای حقوق زنان در افغانستان ادامه میدهد. هفتهی گذشته، امیری به همراه میترا مهران، فعال حقوق زنان، در مقابل مجلس نمایندگان امریکا ظاهر و خواستار شناسایی آپارتاید جنسیتی در افغانستان شد.
در زیر متن کامل سخنرانی او در مجلس نمایندگان امریکا را بخوانید:
خانمها و آقایان،
تشکر میکنم از فرصتی که امروز برای صحبت به من دادید.
باید بگویم که صحبتکردن در اینجا برایم آسان نیست. ممکن است این را از لرزش صدا و سرعت نفسهایم متوجه شوید. دلیل این امر این است که هرگز قرار نبود و نخواسته بودم که در چنین فضاهایی حضور داشته باشم و سخنرانی کنم. من یک کتابخانهدار بودم و تنها چیزی که از زندگی میخواستم این بود که در شهر خودم فرصت و فضای داشتن یک کتابخانه و مدیریت آن را داشته باشم. اگر امروز اینجا حضور دارم بخشی به همین دلیل است. میدانم که ممکن است ارتباط این دو منطقی به نظر نرسد. بگذارید قبل از تشریح این ارتباط بگویم که چه کارهای دیگری برای این آرزوی ساده کردهام و چهها بر سرم رفته است.
خانمها و آقایان،
من برای این آرزوی ساده در مقابل بزرگترین گروه تروریستی تاریخ یعنی طالبان، که تا دندان با جنگافزارهای امریکایی مسلح است، به خیابان رفتهام. خشونتی را تجربه کردهام که کمترین آن گاز آشکآور بوده؛ تحت تعقیب قرار گرفتهام؛ به تکرار و از نشانههای مختلف اخطار داده شدهام؛ بعد توسط این گروه تروریستی اختطاف و زندانی شدهام؛ بعد در نیمهشبها از من تحقیق شده؛ از من انسانیتزدایی شده و به اعتراف اجباری مجبور ساخته شدهام؛ خانه و خانوادهام گروگان گرفته شده و در پایان تبعید شدهام.
جزییات هر کدام این واقعیات، خود، میتوانند مبنای سخنرانیهای متعدد دیگر باشد. ولی آنچه میخواهم اینجا بگویم این است که بله، همهی اینها برای اینکه به عنوان یک زن آرزوی داشتن کتابخانهای را داشتم بر سرم رفت. برای یک آرزویی به همین حد ساده! ۷۰ سال بعد از اعلامیهی جهانی حقوق بشر.
خانمها و آقایان،
همانطور که در آغاز گفتم، مبارزه و حضور امروز من اینجا «بخشی» برای این آرزوی انفرادی خودم بوده است. بخش دیگر و بزرگتر این مبارزه اما برای مردمی است که توسط طالبان از تمام حقوق انسانی و بشریشان محروم ساخته شدهاند؛ برای میلیونها دختر افغانستان است که از رفتن به مکتب و دانشگاه باز ماندهاند و برای صدها هزار زنی که بیکار و در چهاردیواری خانه زندانی ساخته شدهاند. بله، بخش بزرگتر این مبارزه برای مردمی است که از آنان به تمام معنا انسانیتزدایی شده و زیر سلطهی یک گروه تروریستی تا به دندان مسلح به حال خود رها شدهاند. برای زنانی که سه سال میشود زیر سلطهی یک رژیم آپارتاید جنسیتی زندگی میکنند و از تمام حقوقشان محروم ساخته شده و در تمام عرصههای زندگی با حذف، تفکیک و جداسازی، شرپنداری و سرکوب مواجهاند.
متاسفانه باید بگویم که همهی اینها بخشی با همکاری حکومت ایالات متحدهی امریکا ممکن شده است. حکومت ایالات متحدهی امریکا با وجود هشدارهای زنان و دیگر جریانهای دموکراتیک افغانستان مبنی بر تروریستیبودن و عدم تغییرپذیری طالبان با این گروه تروریستی وارد گفتوگو شد و با آنان «پیمان صلح» با ضمیمههای سِرّی امضا کرد. در سه سال گذشته حکومت ایالات متحدهی امریکا میلیاردها دالر پول مالیهدهندگان امریکایی را تحت عنوان کمکهای بشردوستانه در خدمت این گروه تروریستی قرار داده و از این طریق آنان را قادر ساخته تا با قدرت بیشتر به تحکیم دیکتاتوری و رژیم آپارتاید جنسیتی خود بپردازند.
خانمها و آقایان،
این خلاف تمام موازین بینالمللی، ارزشهای حقوق بشری و آرمانهای انسانی مردم آمریکا و افغانستان است. من از اعضای محترم کمیسیون حقوق بشر و مجلس نمایندگان ایالات متحدهی امریکا میخواهم که بر مبنای کرامت انسانی و حقوق بشر، کنوانسیونها و اسناد بینالمللی حقوق بشر و در روشنایی دستورهای الزامآور معاهدهی رُم اقدامات زیر را در حمایت از زنان و مردم افغانستان روی دست گیرند:
۱- بر مبنای مادهی هفتم و هشتم معاهدهی رم، جنایتهای گروه تروریستی طالبان علیه مردم افغانستان و به ویژه زنان افغانستان، به عنوان جنایت علیه بشریت به رسمیت شناخته شود؛
۲- از شما می خواهم که آپارتاید جنسیتی حاکم در افغانستان را به عنوان جنایت علیه بشریت و حاکمیت طالبان را به عنوان یک نظام آپارتاید جنسیتی به رسمیت بشناسید؛
۳- طالبان را به رسمیت نشناسید و اجازه ندهید پول مالیهدهندگان امریکایی در خدمت اهداف یک گروه تروریستی قرار گیرد.
۴- رفتار گروه طالبان در برابر گروههای قومی، زبانی، جنسیتی، فکری و فرهنگی در افغانستان خلاف تمام ارزشهای انسانی و دموکراتیک است. این گروه در پی حذف و پاکسازی تکتک افراد و گروههای غیرخودی است. از شما میخواهم که با محکومیت طالبان و تغییر سیاست خارجی امریکا در قبال این گروه، مظهر دموکراتیک ارادهی مردم آن کشور باشید. ممنون!
