حورا سادات، زن جوانی که چند ماه قبل از تسلط طالبان بر کشور در یک کانال یوتیوب شروع به کار کرده بود، با تولید ویدیوهای شاد و سرگرمکننده به شهرت رسید. او در ویدیوهایش میخندید، با دوستانش دیدار و صحبت میکرد و از خیابانهای کابل فیلم می گرفت. هزاران نفر او را در یوتیوب دنبال میکردند و مشتاق بودند که ویدیوی او را ببینند. اما این جسارت و نترسی او هزینهی سنگینی داشت.
حورا و دو خواهرش در تاریخ ۱۳ جولای به اتهام «فساد اخلاقی» توسط طالبان دستگیر شدند. آنان در کمتر از یک ماه، در ۱۰ اگست آزاد شدند. یکی از دوستان این سه خواهر که پس از آزادی آنان از زندان طالبان در ۱۰ اگست، با آنان صحبت کرده، به زنتایمز میگوید که این خواهران به دلیل فعالیتهایشان در یوتیوب به شدت شکنجه شده بودند. این منبع میگوید که طالبان در زندان به این سه خواهر گفته بودند که «اکنون نمیتوانیم شما را بکشیم، چون ردش به ما پس میآید. اما شما را زنده نمیمانیم.»
در کمتر از دو هفته بعد از آزادی آنان، خبر مرگ حورا سادات در شبکههای اجتماعی دست به دست شد. طالبان مدعی شدند که حورا سادات با مرگ موش مسموم شده است.
ما در زنتایمز در یک سال گذشته چگونگی مرگ حورا سادات را تحقیق کردیم و دریافتیم که مسمومیتی در کار نبوده است. دو منبع موثق به زنتایمز تایید کردند که حورا سادات پس از دریافت تماس تلفنی از قمندانی امنیهی طالبان که او را احضار کرده بود، کشته و علایمی از شکنجه نیز در بدن او دیده شده بود. به گفتهی این منابع، طالبان خانوادهی حورا را تهدید و مجبور به سکوت کرده بودند، اما پس از آن که خبر مرگ او در شبکههای اجتماعی دست به دست شد و طالبان به عنوان متهم اصلیِ مرگ او سر زبانها افتادند، افراد این گروه یک روایت دروغین در مورد چگونگی مرگ او ساختند. طالبان برای اثبات این ادعا، خانوادهی حورا سادات را مجبور کردند که در این ویدیو، دروغ آنان را تایید کنند.
طالبان در این ویدیوی مستندِ ۲۰ دقیقهای که ساختند، صحبتهای مادر و برادر حورا سادات را به عنوان ثبوتی برای ادعای خود استفاده کردهاند. در این ویدیو مادر حورا سادات میگوید: «دوشنبه شب [۳۰ اسد]، حورا به خانهی دوستش دعوت شد. صبح ساعت ۸ وقتی به خانه آمد حالش خوب نبود. در اتاق نشیمن استفراغ کرد…. او گفت مامان، مرا کشتند. آنها مرا مسموم کردهاند.» معصومه افزود که خانوادهی او حورا را به دو شفاخانهی مختلف بردند، اما دخترش در ظرف چند ساعت فوت کرد. او در این ویدیو تاکید میکند: «این کار امارت اسلامی نیست. این کار دوستانش است.» وی همچنان میافزاید که طالبان یک زن و مرد جوان را در ارتباط با مرگ دخترش بازداشت کردهاند.
با این حال، مقامات طالبان و دو منبعی که از دو شفاخانه صحبت میکنند، از قول خانوادهی سادات میگویند که این مواد «مرگ موش» بوده است، اما مادر و برادر حورا هرگز نام مرگ موش را به زبان نمیآورند و تاکید میکنند که آنان نمیدانند آن مواد چه بوده است.
مولوی محمد کاظم، رییس جرایم الکترونیکی قوماندانی امنیهی کابل، در توضیحی مفصل، علت مرگ او را مسمومیت با مرگ موش اعلام میکند: «تحقیقات طب عدلی نشان میدهد که او به علت لتوکوب یا شکنجه کشته نشده، او در اثر مرگ موش کشته شده است». این مقام طالبان، مرگ سادات را یا خودکشی یا قتل به دست دوستانش اعلام میکند.
خالد زدران، سخنگوی پولیس طالبان نیز در آن ویدیو، داستان مرگ حورا را با تفاوت اندک از سخنان مولوی محمد کاظم اینطوری اعلام میکند: «اکنون تحقیقات ما نشان میدهد که علت مرگ او یک موضوع شخصی بوده است. اما مقصر برخی از دوستان او بودند که باعث شدند به شدت عصبانی شود و کنترلش را از دست بدهد. برای همین وقتی که به خانه رسید مواد زهری خورد و خودکشی کرد» . وی ادامه میدهد «نتیجهی تحقیقات طب عدلی نشان میدهد که وی به جز مواد زهری از هیچ چیز دیگری استفاده نکرده و هیچ اثری از جنایت و یا هرگونه اقدام دیگری در بدن وی وجود ندارد».
یکی از منابعی که از مرگ حورا سادات با جزییات آگاهی دارد، به زنتایمز تایید کرد: «هیچ زهری در کار نبود.» این منبع می افزاید که «طالبان او را کشتند و به خانوادهاش دستور دادند که جسد او را از شفاخانهی استقلال بگیرند. خانوادهی او را تهدید کردند که هرگز در مورد آنچه بر او گذشته حرفی نزنند، اما وقتی خبر مرگ او در رسانههای اجتماعی منتشر شد و همه طالبان را مقصر دانستند، طالبان بازگشتند و این داستان را ساختند که حورا را دوستانش مسموم کردهاند.»
این منبع میگوید: «آن دوشنبه شب، او با خانوادهاش در خانهشان بود. او صبح سهشنبه [۲۲ آگست/ ۳۱ اسد] پس از دریافت تماس تلفنی از یک نفر از قوماندانی امنیهی طالبان که او را احضار کرده بود، خانه را ترک کرد. ما دیگر هرگز او را زنده ندیدیم. بعد از آن دیدیم که جنگجویان طالبان خانهی او را محاصره کردند و گفتند که او دیگر زنده نیست.»
یکی از منابعی که جسد حورا سادات را قبل از دفن دیده است، به زنتایمز می گوید که حورا سادات به شدت شکنجه شده بود. این منبع گفت: «قفسهی سینهاش زخم شده بود. یکی از رگهای گردنش قطع و پشتش از اثر لتوکوب کاملا سیاه شده بود. فقط صورتش سالم بود.»
حورا سادات اولین یا تنها زنی نیست که از زمان به قدرترسیدن طالبان در اگست ۲۰۲۱، تحت شرایط مشکوک جان باخته است. در زنتایمز ما قتل و کشتار حداقل ۱۴ زن فعال را مستند کردهایم. این چهارده نفر شامل زنان معلم، دانشآموز، پرستار، پولیس و فعالان اجتماعی و نیز یک عضو پارلمان سابق میشود. مرسل نبیزاده، یکی از معدود نمایندگان پارلمان بود که پس از سلطهی طالبان در ۱۵ اگست ۲۰۲۱، در کشور باقی مانده بود. او که از منتقدان سرسخت رژیم طالبان بود، در جنوری ۲۰۲۳ در خانهاش در کابل به قتل رسید. در حالی که خانوادهی او در مصاحبه با رسانهها از «حملهکنندگان ناشناس» صحبت میکردند، طالبان محافظِ او را دستگیر و انگیزهی قتل را سرقت اعلام کردند.
در یک قضیهی مشابه، حسنا سادات، بازیگر زن پس از آن که طالبان به خانهاش آمدند، کشته شد. فردای آن روز، طالبان با نشر ویدیویی، ادعا کردند که این بازیگر زن مشکلات روانی داشته و خودکشی کرده است. با وجود این که چند تن از همکاران و دوستان حسنا سادات به زنتایمز گفتند که حسنا هیچ مشکل روانی نداشته است، طالبان اما صحبتهای خانوادهی او را در این ویدیو درج کردهاند تا صحبتهای خودشان مبنی بر روانیبودن حسنا را تایید کنند.
در مورد حورا سادات، طالبان تمام تلاش خود را کردند تا مردم را متقاعد کنند که هیچ رابطهای با مرگ او ندارند. با این حال، تلاش آنان برای ارایهی یک پاسخ رسمی و تبریهکردن خودشان آنقدر غیرعادی بود که خود همان ویدیو نیز سرنخهای زیادی ارایه میدهد.
آن ویدیو که در ۳ سپتامبر منتشر شد، داخلشدن چند جنگجوی طالب به خانهی سادات را نشان میدهد. در زمانی که مادر و برادر حورا سادات و یک وکیل گذر در خانهی سادات مصاحبه میکنند، چندین جنگجوی طالبان در آن اتاق دیده میشوند. افرادی که در آن ویدیو صحبت میکنند، گفتههایشان با هم تناقض دارد. در آن ویدیو، خانوادهی او تاکید میکنند که «امارت اسلامی» هیچ ارتباطی با مرگ او ندارد و دوستان حورا او را با مواد «خطرناک» ناشناختهای مسموم کردهاند که حورا آن مواد را با خود به خانه آورده است. مادر حورا به نقل از دخترش میگوید که حورا قبل از مرگش به او گفته است: «مامان مرا کشتند». مادر حورا همچنان میگوید که در مسیر رسیدن به شفاخانه حورا چیزی در دستش بوده که آن را به مادرش نشان داده است: «آن را به من نشان داد و گفت با این مرا کشتهاند.» مادرش تاکید میکند که هیچ یک از اعضای خانواده نمیدانستند که این ماده چیست و او آن را به دکتر نشان میدهد که او هم بدون شناسایی آن میگوید «چیزی بسیار خطرناک است».
با این وجود، یک دکتر و دو مقام طالبان، به نقل از خانوادهی سادات میگویند که این مواد مرگ موش بوده است.
خالد زدران در رابطه به یافتههای گزارش زنتایمز گفت «کسانی که ادعا میکنند که قتل حورا کار مجاهدین یا طالبان است، ثبوت و اسناد به ما ارایه کنند تا در موردش تحقیق صورت بگیرد.» او تاکید کرد که مرگ حورا سادات «خودکشی» بوده است.
در ویدیوی طالبان، مولوی محمد کاظم، رییس جرایم الکترونیکی قوماندانی امنیهی طالبان، اظهار داشت که حورا و خواهرانش پس از شکایت خانوادهاش به طالبان، یک ماه را به جرم «فساد اخلاقی» در زندان سپری کردند. اگر چه او گفت که تحقیقات آنان نشان داد که هیچ «جرمی» صورت نگرفته است، اما توضیح نداد که چرا خواهران سادات یک ماه را در زندان سپری کردند و چرا از آنان ضمانت گرفته شده بود.
یک وکیل گذر که در خانهی حورا سادات دیده میشود، نیز در آن ویدیوی طالبان صحبت کرده است. او در آن ویدیو ادعا میکند که حورا با مردی به نام ضمیر رابطهی چهار ساله داشته و قرار بوده با او ازدواج کند. با این حال، در جای دیگری از آن ویدیو، مولوی محمد کاظم مدعی شد که حورا پنج سال با ضمیر رابطه داشته است. ضمیر مردی است که در ارتباط با مرگ حورا توسط طالبان دستگیر شده و در آن ویدیو از او هم مصاحبه گرفته شده است.
اما این ادعاها با حقیقتی که حورا از آن در ویدیوهایش صحبت کرده، در تضاد است. حورا سادات دو سال قبل با یک یوتیوبر مرد نامزد بوده و مدتی بعد از هم جدا شدند. نامزدی و عشق این دو یوتیوبر، موضوع بسیاری از ویدیوهایی بود که آنان در یوتیوب نشر کردند. آیا زنی که زیر سلطهی طالبان زندگی میکند، این خطر را به جان میخرد که همزمان با دو مرد ارتباط داشته باشد؟
ضمیر هاشمی نیز در حالی در ویدیوی طالبان صحبت میکند که چهرهاش پوشانده شده است. او هم مرگ حورا سادات را خودکشی عنوان میکند و میگوید: «پیش از این هم، قبل از مرگش، چندین بار به خاطر خانوادهاش و چند چیز دیگر اقدام به خودکشی کرده بود.»
ضمیر هاشمی در گفتوگو با زنتایمز تایید کرد که او حورا سادات را میشناسد، اما از ارایهی اطلاعات بیشتر خودداری کرد. او و فرد دیگری که در رابطه با مرگ حورا سادات دستگیر شده بودند به دلیل «نبود ثبوت» که آنان را به مرگ سادات گره بزند، آزاد شدند.
پاککردن شواهد
حورا سادات تنها در کانال یوتیوب استار فن بیش از ۳۰۰ ویدیو نشر کرده بود. زنتایمز در زمان تحقیق روی این گزارش، بارها این ویدیوها را بازدید کرده بود. اما در اوایل سال ۲۰۲۴، ماهها پس از مرگ حورا سادات ناگهان این ویدیوها حذف شدند و نام کانال یوتیوب استارفن به سلام افغانستان تغییر یافت. اگرچه مدیر کانال به درخواستهای زنتایمز برای اظهار نظر در مورد ویدیوها پاسخ نداده است، ولی یکی از کارمندان این شبکهی یوتیوب تایید کرد که ویدیوهای حورا سادات به درخواست طالبان حذف شده است. خبر مرگ او، تاثیر زیادی بر زنان فعال، به خصوص زنان یوتیوبر گذاشت. برخی از یوتیوبرهای زن میگویند که پس از شنیدن خبر مرگ حورا سادات، فعالیتهایشان را متوقف کردند.
یک یوتیوبر زن ۲۲ساله از کابل، میگوید «روزی که [شنیدم] حورا کشته شد، خیلی ترسیدم. من کارم را متوقف کردم، به این فکر کردم که این شغل ارزش کشتهشدن را ندارد.» او به زنتایمز میگوید که یک بار به خاطر فیلمبرداری در بیرون با کودکان خیابانی، مورد لتوکوب قرار گرفته و به سختی از دستگیرشدن توسط طالبان گریخته است. او میافزاید «حالا روزها را در خانه میگذرانم و به گذشته و به اینکه برای حمایت از خانوادهام چه کاری باید انجام دهم فکر میکنم.»
