پس از دو سال افت اقتصادی فلجکننده، قحطی و فقر تقریباً تمامی کشور را فرا گرفته است. نیمی از جمعیت با گرسنگی شدید دستبهگریباناند، و بر اساس آمارها، سوءتغذیه به بالاترین حد خود رسیده است. زنان و دختران از کار و تحصیل منع شدهاند و بدون محرم اجازۀ خروج از خانه را ندارند. رژیم طالبان همواره در ملأعام نمایش شکنجه و اعدام برگزار میکند. مردم ناامید و همه در پی فرار از کشوراند؛ چنانکه ریاست پاسپورت برای این رژیم به منبعی پردرآمد بدل شده است. گزارش شده است که هزینهی رشوت برای دریافت پاسپورت به ۲۵۰۰ دالر امریکایی رسیده است.
در حالی که سیلی از اخبار ناگوار از افغانستان جریان دارد، طالبان چگونه میکوشند اخباری مثبت بسازند؟ با رونمایی از یک «موتر اسپورت»!
این موتر که ابتدا «مادا ۹» نامگذاری شده بود و سپس نام آن به «هلمیت» تغییر یافت، با انتشار ویدیویی رونمایی شد. ویدیو، با نشان دادن پوچکهای افتاده بر روی زمین، شروع میشود و در حالی که صدای موسیقی برقی شنیده میشود، مردی از روی یک موتر اسپورت پرده برمیدارد. برای تأکید بر اصلیت افغانستانی آن، ویدیو در پایگاه نظامی بگرام فیلمبرداری شده است؛ جایی که زمانی پایگاه نظامیان خارجی بود.
محمدرضا احمدی، مدیرعامل شرکت «انتاپ» که در ویدیو از این موتر پرده برداشت، به رسانهها گفته است که طراحی این موتر کار مشترکِ شرکت انتاپ و ادارهی تعلیمات تخنیکی و مسلکی افغانستان بوده است. گفته میشود که طراحی و ساخت آن پنج سال طول کشیده است.
با تلاشهای مکرر برای صحبت با آقای احمدی، زنتایمز نتوانست با او صحبت کند. اما علی سلمانیان، مدیر برنامههای آقای احمدی به زنتایمز گفت که تولید این موتر محصول یک تلاش خصوصی است و طالبان، با در اختیار گذاشتن امکانات ادارهی تعلیمات تخنیکی و مسلکی افغانستان، از این پروژه حمایت کرده است.
طالبان مشتاقانه تلاش میکنند در افتخار تولید این موتر شریک باشند. در دهم ماه جنوری، مقامات ارشد رژیم طالبان در مراسم رونمایی از این موتر شرکت کردند. طالبان حتا یک برنامهی ویژهی تلویزیونی را برای تجلیل از این موتر در رادیو و تلویزیون ملی افغانستان اختصاص دادند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی ارشد طالبان، با نشر ویدیوی تبلیغاتی این موتر، به نقل از وزیر اقتصاد این گروه، نوشته است: «ساخت موتر ابتکار جوان مبتکر کشور انجینیر صاحب محمدرضا احمدی است، اما افتخار تمام ملت ماست.»
ملا یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، ضمن بازدید از این موتر، مقدار پولی نیز به آقای احمدی داده است. این مقام ارشد طالبان مدعی شده است که «برخی از کشورها مانند امارت متحدهی عربی، ایران، روسیه، عربستان سعودی، چین و پاکستان علاقهمنداند که با ما در این مورد همکاری داشته باشند و کارخانههایی را در اینجا راهاندازی کنند.»
دیوید بوث، روزنامهنگار کانادایی در حوزهی موترسازی در مورد تولید انبوه چنین موترهایی تردید دارد. او به زنتایمز گفت: «هرچند شکل ظاهری این موتر بسیار مجلل است، اما مابقی کارهای تولید آن دشوار خواهد بود. زیرا ساختن یک موتر اسپورتی که عملکردی خوب و توان رقابت با سایر موترهای اسپورت جهان را داشته باشد، بسیار دشوار است. در کل من نمیدانم چگونه کشوری بیهیچ سابقهی تولید موتر، بهویژه موتر اسپورت، بتواند چنین کاری را انجام دهد.»
بوث افزود: «روند طراحی، مهندسی و ساخت یک موتر بهقدری پیچیده است که حتا در ایتالیا، قلب صنعت موترهای اسپورت، ممکن است سالها و حتا چند دهه طول بکشد.»
در حالی که این موتر در رسانههای اجتماعی توجه زیادی را به خودش جلب کرد، اما اکثریت مطلق رسانههای جهان خبر مربوط به آن را نادیده گرفتند. با وجود این برخی از رسانهها آن را پوشش دادند، هرچند با آن تردیدآمیز برخورد کردند. دیوید بوث میگوید: «اولین تصور من این است که [تجلیل از این موتر] یک مانور تبلیغاتی است. اگر شما میخواستید تصویر خود را به عنوان یک رژیم مستبد بازسازی کنید، چرا موتر اسپورت را انتخاب کردید؟ چرا یک کشتی، هواپیما و یا هلیکوپتر نساختید؟»
به هر حال مسلم است که رهبران گروه طالبان شیفتهی این موتر به نظر میرسند. در مراسم بزرگداشت از آن، غلامحیدر شهامت، رئیس ادارهی تعلیمات تخنیکی و مسلکی افغانستان با افتخار گفت: «یقین داشته باشید کسی که در عرصهی نظامی میتواند امپراتوریها را شکست دهد، میتواند آنها را در میدانهای اقتصادی و سیاسی نیز شکست دهد.» شهامت همچنین به طلوعنیوز گفته است که ماشین این موتر بهگونهای ساخته شده است که هر قدر سرعت آن بالا برده شود، میتواند آن را تحمل کند.
با اینحال احمدی میگوید که ماشین این موتر از تویوتا کرولای مدل ۲۰۰۰ ساخته شده است. اما بوث میگوید: «ظاهرِ این موتر یکمیلیوندالری به نظر میرسد، اما اگر ماشین آن کرولا باشد، سرعت آن به اندازۀ موتر ۲۰ هزاری خواهد بود.» احتمالاً به همین دلیل است که ویدیوهایی که از این موتر منتشر شده است، طراحی داخلی آن را نشان نمیدهد؛ چیزی که برای تشخیص قدرت و کیفیت موتر تعیینکننده است.
یک ستوننویس مطبوعاتی در عربنیوز نوشته است که تضاد میان این ظاهرِ شیک و طرحِ داخلی ابتدایی، بیانگر هویت طالبان است: «یک موتر اسپورت شیک با ماشین کرولا، خلاصهی هویت طالبان است. این گروه هر آنچه را که مخاطبان بینالمللیاش میخواهند بشنوند میگوید، تا یک تصویر کذب از خود بسازد؛ اما نگاهی دقیقتر به زیرِ بانت، چیز دیگری را نشان میدهد.»
