متین مهراب
رسول* خیاطی است که در ۱۵سال گذشته در شهر هرات دکان خیاطی داشته و به دوختن لباسهای شیک زنانه شهرت داشت. اما به دلیل مقررات وضعشده بر زنان و خیاطان شهر هرات، شش ماه میشود که دیگر هیچ زنی به دکان او قدم نگذاشته است.
او در صحبت با زنتایمز مقررات وضعشده را این گونه توضیح داد: «از شش ماه گذشته به این طرف توجه و تمرکز طالبان روی خیاطیهایی که لباس زنانه میدوزند، زیاد شده است؛ منع اندازهگیری زنان توسط خیاطان مرد، عدم رفتوآمد زنان به خیاطیهایی که مردان در آنجا هستند و حالا هم بسته بودن درهای خیاطی زنانه و سفارش گرفتن از فاصله چند متری، از قوانین جدید طالبان است.»
رسول میگوید که مأموران امر به معروف طالبان دروازهی اکثر خیاطیهای زنانه را بستهاند تا هیچ زنی به آنجا مراجعه نکند. همچنین طالبان به خیاطان دستور دادهاند که از تلیفون هوشمند در دکانهایشان استفاده نکنند. از آنجایی که مشتریان رسول طرحهای لباس مورد نظرشان را به تلیفون هوشمند او ارسال میکنند، رسول این دستور طالبان را خیلی جدی نگرفت. یک روز در ماه سنبله، زمانی که رسول در دکانش نشسته بود و نمونههای لباس را در تلیفونش میدید، مأموران امر به معروف طالبان وارد دکانش شده، او و یک شاگرد ۱۵سالهاش را دستگیر کردند.
او میگوید: «اول با خشونت ما را لتوکوب کردند و سپس به اداره امر به معروف منتقل شدیم. در آنجا در داخل یک کانتینر به مدت ۲۴ ساعت زندانی بودیم.»
رسول میگوید که او و شاگردش آن ۲۴ ساعت را بدون آب و غذا سپری کردند و در نهایت با دادن تعهدنامه و معرفی ضامن از زندان طالبان آزاد شدند.
فریدون*، یکی از خیاطانی است که در یکی از مارکتهای منطقه شهرنو هرات دکان تعمیر لباس زنانه دارد. او چندبار با مأموران امر به معروف طالبان در دکانش سر خورده است. به گفتهی او، بار نخست اوایل میزان امسال در حالی که مشغول اصلاح و تعمیر یک لباس عروس بود، دکانش توسط طالبان به مدت یک هفته به دلیل دوختن لباس زنانه بسته شد.
بار دوم در اواسط عقرب امسال بود که طالبان به دلیل صحبت با یک مراجعهکنندهی زن دکانش را بسته و خودش را بازداشت کردند. او نیز پس از سپری کردن یکشبانهروز در زندان، به قید ضمانت آزاد شد.
او میگوید از یک طرف فشارهای اقتصادی و از طرف دیگر مقررات طالبان زندگی را بر آنان حرام ساخته است. قبل از قدرتگیری دوبارهی طالبان، فریدون به صورت متوسط روز یک هزار افغانی درامد داشت، اما در یک سال گذشته حداکثر درامد او بیشتر از روز ۲۰۰ افغانی نبوده است. او میگوید که اگر وضعیت این گونه ادامه یابد، چارهای جز مهاجرت به ایران نخواهد داشت.
حمیرای* ۴۵ ساله، یکی از باشندگان شهر هرات که قبلاً لباسهایش را به خیاطی رسول میبرد، میگوید حالا چارهای جز دوختن لباساش در خانه ندارد؛ چون طالبان هیچ راهی برای زنان باقی نگذاشتهاند. او میگوید که این مقررات طالبان به خاطر منزوی ساختن و خانهنشین کردن زنان وضع شده است.
ادارهی امر به معروف طالبان همچنین به زنان در ولایتهای دیگر از جمله دایکندی نیز گفتهاند که اجازهی معامله با مشتریان مرد را ندارند.
دو ماه پیش شماری از زنان تجارتپیشهی ولایت دایکندی به زنتایمز گفتند که ریاست امر به معروف و نهی از منکر طالبان در شهر نیلی به آنها دستور دادهاند که از معامله و کار با مشتریان و کارفرمایان مرد بپرهیزند. یکی از این زنان به زنتایمز گفته بود که طالبان به آنان دستور دادهاند؛ «بعد از این، زنان خیاط نهتنها حق دوختن لباس مردانه را ندارند، بلکه حتا حق نگاه کردن به سمت مردان را نیز ندارند.» طالبان متخلفین از دستورشان را به بسته شدن دکانشان تهدید کرده بودند.
پس از قدرتگیری دوبارهی طالبان، این گروه محدودیتهای زیادی را بر زنان وضع کردند؛ از جمله آنان را از کار در ادارههای دولتی خانهنشین کردند و حمامهای عمومی زنانه و پارکهای تفریحی را به روی آنها بستند. گشتوگذار بدون همراه مرد و رفتن به سالنهای ورزشی از دیگر محدودیتهای بودند که طالبان بر زنان افغانستان اعمال کردند.
اعمال این محدودیتها با واکنش بسیاری از نهادهای حقوق بشری در جهان مواجه گردید. ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در افغانستان دو هفته پیش، اعمال این محدودیتها بر زنان و دختران افغانستان را «مصداق جنایت علیه بشریت» خواند و گفت طالبان حقوق و آزادیهای انسانی را به صورت فاحش نقض کردهاند و این، شدیدترین مورد نقض حقوق انسانی در سطح جهان میباشد.
*به دلایل امنیتی، نامها مستعار هستند.
