مهدی هاشمی
روزنامه ۸صبح در یک گزارش تحقیقی به تغییراتی که طالبان در نصاب آموزشی اعمال میکنند، پرداخته است که نشان میدهد طالبان در تلاش تشویق کودکان به جنگ هستند.
روزنامه ۸صبح به گزارشی دستیافته که از سوی «کمیته بازنگری نصاب مکاتب عصری» طالبان تهیه شده است و این کمیته ملاحظات خود را در ۲۶ مورد با سران طالبان شریک ساخته است. بر اساس این گزارش، هیئت طالبان گفته است که باید احکام جهاد در نصاب درسی بازتاب بیاید تا کودکان به جنگ تشویق شوند.
بر اساس این گزارش، به دنبال امضای توافقنامه صلح دوحه میان طالبان و امریکا، روند بازنگری نصاب آموزشی مکاتب به دستور کمیسیون تعلیم و تربیه و تحصیلات عالی طالبان آغاز شده است. هرچند در آن زمان طالبان هیچ ولایتی را در افغانستان کنترل نمیکردند، اما به نظر میرسد که پس از توافق دوحه آنان از برگشت به قدرت اطمینان یافته بودند.
در گزارشی که کمیته بازنگری با سران طالبان شریک ساخته است، علاوه بر حذف تعدادی از مضامین نصاب آموزشی، ملاحظات و پیشنهادهای زیادی مطرح شده است که محتوای کتابها را مانند حاکمیت قبلی طالبان، متناسب به ایدیولوژی این گروه دگرگون میکند.
حذف تصاویر ذیروح، تشویق به جهاد، توجیه خونریزی و تخریب، منع صحبت از مردمسالاری و حقوق بشر، مخالفت با تعلیم و آزادیهای زنان، روایت طالبانی از تاریخ، محدود کردن محتوا به دنیای اسلام و ستیز با جهان غیراسلامی بهخصوص غرب از پیشنهادهای اصلی آن کمیته در نصاب تعلیمی است.
بیگانهپنداری اهل تشیع، شیطانی خواندن سازمان ملل متحد، منع تجلیل از نوروز، وضع محدودیت بر میلهها و جشنها و نکوهش برخی از شخصیتها از جمله امانالله خان، فیضمحمد کاتب و عبدالغنی خان، شاعر پشتو از دیگر نکاتیاند که طالبان در این بازنگری به آن اشاره کردهاند.
محتوای گزارش طالبان نشان میدهد که هدف اصلی بازنگری نصاب آموزشی، ترویج و آموزش باورهای افراطی طالبان از مسایل دینی به دانشآموزان است.
یکی از مسائل در نصاب آموزشی که طالبان بهگونه جدی خواستار تغییر آن شدهاند، تعریف صلح و جنگ است. آنان از تشویق دانشآموزان به صلح در نصاب درسی رضایت ندارند و معتقدند که در کتابهای آموزشی صلح با تعبیر غربی آورده شده و به جهاد، نام جنگ داده شده است.
آنان تاکید کردهاند که معلمان به جای درج زیانهای جنگ، تفاوت جنگ «ناروا» با جهاد، فرضیت، اهمیت و ضرورت آن را برای دانشآموزان برجسته سازند و باید به جای زیانهای مالی و بشری جنگهای گذشته، فواید دینی و دنیایی جهادهای گذشته تشریح شود.
طالبان تمامی بحثهای مربوط به آزادیهای بشری را در نصاب آموزشی مکاتب تغییر دادهاند. همچنین طالبان در نصاب آموزشی بر جاری شدن حد از جمله قطع دست و سنگسار تأکید کرده و گفتهاند که به بهانه کرامت و مساوات، حدود و احکام شرعی نباید نفی شود.
طالبان در ارزیابی نصاب آموزشی، حق آموزش را به حکم فرض «عین و کفایی» محدود کردهاند که براساس آن، آموزش علوم دینی «فرض عین» و آموزش علوم عصری «فرض کفایی» است. طالبان به این ترتیب کوشیدهاند که به بهانه شرع، تعلیم زنان را به آموزشهای ابتدایی و علوم دینی محدود کنند. در مورد کار زنان در مکاتب، شفاخانهها، کارخانهها و ادارههای دولتی نیز گفتهاند که باید شرایط کار زنان از نگاه اسلام تصریح یابد. براساس برداشت طالبان، زنان نمیتوانند جز مواردی که خود این گروه نیاز میبینند، در بیرون از خانه کار کنند.
یکی از بحثهای جدی پیرامون زنان، نکاح بدون رضایت دختران و پسران است. طالبان در این مورد گفتهاند که باید موضوعات درسی مربوط به نکاح زنان در نصاب آموزشی اصلاح شود. با این حال، این گروه، ازدواج پسر یا دختر نابالغ را به شرط رضایت پدر و پدرکلانشان مشروع دانسته است. از زمان قدرتگیری طالبان تا کنون، ازدوجهای اجباری و کودکهمسری در سراسر کشور افزایش یافته است.
هیئت طالبان در پیشنهاد خود، سه مضمون «هنر رسامی»، «تعلیمات مدنی» و «فرهنگ» را از نصاب آموزشی حذف کرده است.
طالبان در ادامه بازنگری نصاب آموزشی بر حذف کامل تصاویر ذیروح و مجسمهها تأکید کردهاند. اعضای این هیئت باور دارند که حتا تصاویر لباس رسمی (دریشی) و لباس قاضیان نیز جواز ندارد و دانشآموزان را به فرهنگ بیرونی ترغیب میکند. همچنان تصاویر دختران جوان، به باور طالبان، «عمل غیراسلامی و غیرافغانی برای تشویق به بیحجابی» است.
هیئت کمیته طالبان برای بازنگری نصاب درسی در مورد مسائل مربوط به رسانهها نیز ملاحظات و پیشنهادهایی داشته است. طالبان از رادیوها بهعنوان «رسانههای استعماری» یاد کردهاند؛ آنان استفاده از تلویزیون را «بدعت حسنه» دانسته و گفتهاند باید «اضرار جانبی» آن تشریح شود. به گفته آنان، باید «زیان تعدد رسانهها» بیان و «نقش آنان در نشر تبلیغات منفی» درج نصاب و به دانشآموزان تفهیم شود. افزون بر رسانه، طالبان گفتهاند که معلم باید دانشآموزان را از مفاسد انترنت باخبر سازد و تا حد امکان، آنان را از استعمال آن منع کند.
