ثنا عاطف
شماری زیادی از زنان متأهل در افغانستان به دلیل به دنیا آوردن دختر، توسط شوهر و خانوادهی وی در معرض خشونتهای روانی و فیزیکی قرار دارند. طبق یافتههای زنتایمز در مواردی مادران نوزادن دختر، از ترس خشونتهای احتمالی به سقط جنین، پیشفروش نوزاد یا رها کردن نوزاد پس از تولد در شفاخانه اقدام میکنند.
زرغونه*ی ۲۷ ساله و باشندهی سرهکلای شهر قندهار یکی از این زنان است. او که به تازگی از جنسیت دختر جنین چندماهاش مطلع شده است، دختر بهدنیا نیامدهاش را به قیمت ۴۰ هزار افغانی پیشفروش کرده است. وی که مادر هفت دختر دیگر نیز است است در گفتوگو با زنتایمز میگوید: «وقتی با مراجعه به شفاخانه فهمیدم جنینی که در بطن دارم، یک دختر است، خواستم سقط کنم ولی داکتر معالج مانع من شد.»
او علت اقدام برای سقط جنین را نارضایتی شوهر و خانوادهی شوهرش نسبت به تولد دختری دیگر میداند و میگوید: «خانوادهی شوهرم تولد دختر را به فال بد میگیرند. حتا از نشان دادن طفل دختر به مهمانان شرم دارند و آن را برای خود ننگ میدانند.»
زرغونه میافزاید به دلیل نداشتن فرزند پسر همواره مورد خشونت، توهین، تحقیر و لتوکوب شوهر و خانوادهی شوهرش قرار دارد. او میافزاید: «وقتی اینبار حامله شدم، شوهرم به من گفت اگر اینبار دختر به دنیا بیاوری، هم تو و هم دخترانت را از خانه بیرون میکنم. شوهرم به یک بهانهی جزئی، با چیزی به سرم زد که من بیهوش شدم، وقتی به هوش آمدم دخترانم بالای سرم گریه میکردند.»
زرغونه زمانی از سقط جنینش منصرف شد که عابده، داکتری که وی را معاینهی تلویزیونی کرده بود، حاضر به پرداخت پول در بدل انصراف وی و داشتن نوزاد شد.
عابده* در اینباره میگوید: «من به زرغونه گفتم که اگر نمیخواهی نوزاد را به دنیا بیاوری، پس در قبال پول به من بسپار. در ابتدا قبول نمیکرد، اما بعداً قانع شد تا دخترش را به دنیا آورده و به من بدهد.»
زرغونه یکی از هزاران زن قربانیِ ازدواجهای اجباری است که در ۱۲سالگی به نکاح یک مرد متأهل درآمد، و اکنون به خاطر به دنیا آوردن طفل دختر در معرض شکنجه و خشونت خانگی قرار دارد.
شماری از خانوادهها در افغانستان تولد دختر را برای خود بداقبالی میدانند و داشتن فرزندان پسر را ترجیح میدهند. این خانوادهها مادران و زنانی را که به زعم آنان «دخترزا» هستند، همواره مورد توهین، تحقیر و شکنجه قرار میدهند.
فریده ۳۲ ساله، باشندهی ازرجی بابای شهر قندهار یکی دیگر از زنانی است که به خاطر به دنیا آوردن نوزاد دختر توسط شوهرش لتوکوب میشود. او که مادر دو پسر و چهار دختر است، پس از به دنیا آوردن دختر پنجم در ۱۶ میزان، نوزاد را در شفاخانه گذاشته و خودش به خانه رفته است. او میگوید: «من دیگر تحمل لتوکوب شوهرم را ندارم. میترسم شوهرم دخترم را بکشد.»
شمسیه* داکتر شفاخانهی مرکزی شهر قندهار، این رویداد را تأیید کرده میافزاید: «فریده یک روز پس از تولد دخترش، شفاخانه را بیخبر ترک کرده و رفت؛ بعد از یک هفته که دوباره برای باز کردن کوکهای عملیاتش به شفاخانه برگشت در واکنش به زنده بودن نوزادش با تعجب و تأسف گفت: من ناخواسته باردار شدم. وقتی میخواستم سقطش کنم، کلان شده بود و موفق نشدم.»
حالا یکی از کارمندان نظافت شفاخانه از نوزاد دختر فریده سرپرستی میکند. فریده با ناراحتی و تأثر از اینکه دخترش را رها کرده، میگوید: «نمیدانم وقتی دخترم کلان شود و بداند که مادرش مجبور شده او را رها کند، به او چه جوابی بدهم.»
داشتن دختر در بسیاری از خانوادههای مردسالار و سنتی هنوز مایهی ننگ شمرده میشود. برخی از مردم جنوب و شرق افغانستان به خاطر این که فرزند پسر بیشتری داشته باشند، چندبار ازدواج میکنند. اغلب زنان به قول آنان «دخترزا» را تحقیر و مورد خشونت روانی و جسمانی قرار میدهند و در مورادی حتا به قتل میرسانند. موارد متعددی از قتل مادران نوزادان دختر در سراسر افغانستان وجود دارد که بسیاری از آنها به دلیل محدودیتهای اجتماعی و بعضأ امنیتی در اختیار رسانهها قرار نمیگیرند.
در همین حال طی ماههای اخیر شمار زیادی از کنشگران زن و منتقدان سنتهای متعصبانهای از این دست، توسط طالبان بازداشت، شکنجه و به قتل رسیدهاند. در گزارش تحقیقی زنتایمز که ماه گذشته به نشر رسید آمده است، طالبان جسد چند تن از زنان فعال مدنی را بعد از بازداشت در نقاط مختلف شهر مزارشریف رها کردند و به مردم هشدار دادند که «زنان خود را کنترل کنید و گرنه به عین سرنوشت دچار خواهند شد.»
