دیدهبان حقوق بشر با نشر گزارشی گفته است که ترکیه پس از تسلط طالبان بر افغانستان اخراج و عقبراندن مهاجران افغانستانی را افزایش داده است.
در این گزارش دیدهبان حقوق بشر که روز جمعه (۲۷ عقرب) نشر شد، آمده است که ترکیه در هشت ماه نخست سال جاری میلادی اخراج نزدیک به ۴۵ هزار شهروند افغانستان را تایید کرده است که مستقیماً به کابل اخراج شدهاند. این رقم افزایش ۱۵۰ درصدی نسبت به هشت ماه سال گذشته را نشان میدهد.
در این گزارش دیدهبان حقوق بشر آمده است که پولیس ترکیه پس از سقوط حکومت افغانستان دهها هزار پناهجوی افغانستانی را از مرز زمینی خود با ایران به عقب رانده است یا آنها را مستقیماً بدون بررسی ادعایشان برای حفاظت بینالمللی به افغانستان اخراج کرده است.
دیدهبان حقوق بشر در گزارش تازهی ۷۴ صفحهای خود زیر عنوان «هیچ کس از من نپرسید چرا افغانستان را ترک کردم» گفته است که از «ثبت نام پناهجویان برای دریافت حمایتهای بینالمللی جلوگیری میشود و به افغانهایی که در معرض اخراج قریبالوقوع هستند، اغلب فرصتی برای درخواست پناهندگی داده نمیشود.» در این گزارش براساس اطلاعات وزارت داخلهی ترکیه آمده است که تا ۲۰ اکتوبر ۲۰۲۲ از ورود نزدیک به ۲۴۰ هزار مهاجر جلوگیری شده است که اکثرشان شهروندان افغانستان بودند.
این گزارش براساس مصاحبه با ۶۸ مهاجر افغانستانی انجام شده که اکثرشان خشونت و لتوکوب را تجربه کردهاند یا شاهدان آن بودهاند. برخی از مصاحبهشوندگان گفتهاند که سربازان مرزی ترکیه هنگام نزدیک شدن پناهجویان برای عبور از مرز، بهسمت آنان شلیک میکردند. همچنین یافتههای این سازمان نشان میدهد که به بسیاری از شهروندان افغانستان- عمدتاً مردان- که با اخراج قریبالوقوع روبهرو هستند، هیچ فرصتی برای ارائهی درخواست پناهندگی یا به چالش کشیدن دستور اخراجشان داده نمیشود.
همچنان دیدهبان حقوق بشر تأکید میکند که اگرچه ترکیه به درستی به خاطر میزبانی از بیشترین تعداد پناهجویان در میان کشورهای جهان مورد استقبال و حمایت بینالمللی قرار گرفته است، اما برخورد این کشور در برابر پناهجویان بر خلاف میثاقهای بینالمللی بوده است و بر این اساس ترکیه نمیتواند معیارهای یک کشور سوم امن را برای پناهجویان برآورده کند.
بیل فرلیک؛ مدیر حقوق پناهندگان و مهاجران در دیدهبان حقوق بشر در اینباره میگوید: «ترکیه باید فوراً این برخوردها را متوقف کند و به پناهجویان افغانستانی که در معرض اخراج هستند، فرصت ارائهی درخواست پناهندگی بدهد.»
وی گفته است که هیچ کشور عضو اتحادیهی اروپا نباید دسترسی افراد به حق پناهندگی را به این بهانه که ترکیه یک کشور سوم امن است، رد کند. او تأکید میکند که حمایت بخش مهاجرت اتحادیهی اروپا از ترکیه باید مشروط به ارائهی تضمینهایی باشد که طی آن حق پناهندگی افراد سلب نمیشود و پناهجویان ناگزیر به بازگشت به مکانهایی نیستند که زندگی یا آزادی آنها در معرض تهدید است.
این گزارش در حالی منتشر میشود که دو ماه پیش نیز سازمان عفو بینالملل گزارش مشابهی مبنی بدرفتاری، خشونت و تیراندازی پولیس مرزی ایران و ترکیه منتشر کرد. در آن گزارش نیز آمده بود که مهاجران افغانستانیای که قصد عبور از مرز این دو کشور را دارند، با اعمال خشونتهایی چون تیراندازی، لتوکوب پولیس مرزی روبهرور میشوند.
