ن.احمد
جواد کراچی چهارتایره دارد و از صبح تا عصر در کوتهسنگی ترکاری میفروشد تا لقمه نانی برای خانوادهی پنج نفرهاش پیدا کند. این روزها خرج دیگری هم به گردن او افتاده است. طالبان هر روز از او باج میخواهند. او ناچار است باید هم به طالبان باج دهد و هم مخارج خانوادهاش را تأمین کند.
جواد در صحبت با زنتایمز میگوید: «تمام سرمایهام از دو تا سه هزار افغانی زیاد نمیشود. با همین سرمایهی اندک باید روزانه به اعضای پوسته طالبان ۵۰ افغانی بدهم، در غیر آن ما را بسیار سرگردان میکند.»
جواد دو سال است که روزانه حدود ۲۰۰ افغانی عاید دارد اما این پول مصارف خانوادهی پنجنفري در گرانی بازارهای کابل را کفایت نمیکند. او میگوید: «یک روز کار است، یک روز نیست. اما باید هر شب به خانه نان ببرد.»
ساحه مرادخانی در ناحیه اول شهر کابل یکی از بیروبارترین ساحهی شهر است که شمار زیادی از کراچیداران از صبح تا هشت شب دستفروشی میکنند.
ابراهیم، یکی دیگر از کراچیداران این ساحه میگوید: «دو روز پیش دو عضو طالبان آمدند و از ما پول جمع کردند؛ اما عصر طالب دیگر آمد و باز از ما پول طلب کرد. وقتی گفتیم که صبح جمع کردند، قهر شد و مال ما را چپه کرد و دو قنداق در پشت من زد و رفت.»
او میافزاید: «در هر دوره بر ما ظلم میشود. در دورهی جمهوریت روزانه ۲۰ افغانی به پولیس میدادیم. با آمدن طالبان یک دو ماه از گرفتن پول هیچ خبری نبود. خوشحال بودیم که دیگر اخاذیها از بین رفته است؛ اما بعد از دو ماه دوباره اخاذی شروع شد. فعلا از هر کراچی ۵۰ تا ۸۰ افغانی میگیرد.»
علی در ساحه گولایی دواخانه در غرب کابل، با کراچی یکتایرهی خود، خرج فامیل ۸ نفری را تأمین میکند. او به زنتایمز میگوید: «چندوقتپیش بهخاطر اینکه دل طالب را به دست بیاورم که دیگر مزاحم کارم نشود، برایش نان و نوشابه خریدم. بعد از آن هرروز میآید و مرا مجبور میسازد که برایش نان و نوشابه بخرم.»
او میافزاید: «چندروزپیش پول نزدم نبود و از خریدن نان برای یکعضو طالبان انکار کردم. آنها مرا به حوزه بردند. مدت دو روز به اتهام دعوا با نظامی طالبان در حوزه ششم امنیتی مورد بازپرسی قرار داشتم و سرانجام با هزار جنجال و ضمانت یکی از دکانداران آزاد شدم.»
او خاطرهی تلخ دیگری را نیز یادآوری میکند: «دوماهپیش طالبان یکی از دستفروشان کوتهسنگی را به خاطر ندادن پول به یک عضو طالبان، بازداشت کردند. تا امروز در زندان است. به همین خاطر همه میترسند و پول را میپردازند.»
محمدنواب که یکسال است در دهافغانان شهر کابل بولانیفروشی میکند، به زنتایمز میگوید: «هرروز دو طالب میآیند، پنج تا شش بولانی را میخورند و پول نمیدهند. یک روز پول طلب کردم، برایم گفتند: ما از همهی کراچيها پول میگیریم، تو خوشحال باش که از تو بولانی میخوریم. گاهی حتا چندین نفر میآیند و رایگان بولانی میخورند.»
نواب میگوید: «کجاست قانون؟ به کی شکایت کنیم؟ هیچکس صدای ما را نمیشنود. روزانه ۵۰ تا ۷۰ بولانی میفروشم. گاهی پول نان خشک هم نمیماند. در این قیمتی اخاذیگری و دادن رشوه به طالبان، برای یک روزمزدکار خیلی قیمت تمام میشود.»
شماری از کراچیداران به خاطر ناتوانی در پرداخت پول رشوه به اعضای طالبان، شغل دیگری انتخاب کردهاند. محمدعوض باشندهی خیرخانه کابل که قبلا کراچی داشت و فعلا روزانه مزدرکاری میکند، به زنتایمز میگوید: «دو سال میشد که میوه تازه میفروختم؛ اما به دلیل اینکه روزانه به طالبان پول پرداخت نمیکردم، شهرداری کراچیام را قید کرد و مرا ۳۰۰۰ افغانی جریمه کرد. من توانایی پرداخت آن را ندارم. کراچیام فعلا در ناحیه قید است.»
این در حالی است که نعمتالله بارکزی سخنگوی شهرداری کابل میگوید: «بجز از شهرداری کابل دیگر هیچیک از ترافیک و حوزه حق گرفتن پول را از دستفروشان ندارد.»
وی میافزاید: «شهرداری کابل از هر کراچی ثابت در مقابل هر متر مربع در موقعیت مزدحم شهر، ۱۷۵۰ افغانی، در جای نیمهمزدحم ۹۰۰ افغانی و در جای کم مزدحم ۳۳۰ افغانی ماهانه فیس خدمات شهری میگیرد.»
در همین حال کسبهکاران و دکانداران از شهرداری کابل شکایت دارند و میگویند که شهرداری کابل از آنان انواع مختلف مالیه از قبیل تکس لوحه، صفایی تجارتی، مالیه عمومی و مالیه بر عایدات میگیرد؛ علاوه بر اینکه کرایه دکان و پول برق و آب هم باید بپردازند؛ ولی در مقابل هیچ نوع خدماتی برای آنها ارائه نمیکند.
اسامی مصاحبهشوندگان این گزارش مستعار است.
