ن. احمد
پس از قدرتگیری دوباره، طالبان شماری از گالریها و آموزشگاههای نقاشی در شهر کابل را بستهاند و حتا رشته نقاشی را از دانشکدهی هنرهای زیبا حذف کردهاند. گالریهای بسته شده اکثرا به زنان هنرمند تعلق داشتند، کسانی که میگویند طالبان آثار آنها را شکسته، محل کارشان را بسته و خودشان را خانهنشین کردهاند.
تمنا، یکی از هنرمندان زن است که دو سال پیش یک آموزشگاه نقاشی در غرب کابل ایجاد کرد، جایی که تا قبل از آمدن طالبان روزانه ۱۵۰ هنرجوی دختر، نقاشی میآموختند.
تمنا به زنتایمز میگوید: «با شاگردانم مصروف تمرین نقاشی بودم که چند طالبان مسلح داخل شدند و با لحن تند گفتند: هرچه زودتر این دکان را بسته کن. نقاشی در شریعت حرام است. شما اجازه فعالیت ندارید.»
تمنا میگوید که پس از آن، جنگجویان طالبان دست به تخریب آثارش زدند. «برخی نقاشیهایم را که تصویر دختران را داشتند، پاره کردند و برخی را هم به زمین انداختند، دروازهی گالري را لاکمهر نموده و مرا تهدید کردند که اگر از جانت تیر هستی، اینجا را دوباره باز میکنی.»
فریبا از دانشکده هنرهای زیبا بخش میناتوري سند لیسانس دارد. او ۱۰ اثر میناتوری در سبکهای طراحي سفید و سبک بهزاد کار کرده است، اما از زمان آمدن طالبان، زندگی هنری او پایان یافته است. او در مصاحبه با زنتایمز میگوید: «در کارگاه آموزشی خود ۱۰ تن از دختران و پسران را هنر میناتوری آموزش میدادم. اما طالبان آنجا را بستند و مرا به کلی خانهنشین کردند. در شرایط بدی اقتصادی قرار دارم. طالبان برای هنرمندان زن اجازه کار نمیدهند و من هم به جز همین هنر، کار دیگر را بلد نیستم.»
نقاشان و هنرمندان مرد نیز پس از آمدن طالبان زیر فشار هستند، اما گالری و آموزشگاههای آنان هنوز بسته نشده است. با این حال، زنان و دختران اجازهی آموزش در این مراکز را ندارند.
علی مددی مسئول یکی از گالريهای نقاشی در غرب کابل به شرط محفوظ ماندن نام گالرياش میگوید: «تا قبل از آمدن طالبان به افغانستان، ۱۸۰ شاگرد پسر و دختر در گالریام داشتم؛ ولی حالا به ۴۰ تن شاگرد پسرکاهش یافته است.»
حسنات ۱۸ ساله، یکی از هنرجویانی است که میخواست وضعیت کنونی زنان افغان را در قالب نقاشی روایت کند تا جهان ببیند که در افغانستان چه بر سر زنان آمده است. حسنات به زنتایمز میگوید: «قبلاً دختران و پسران گروهي باهم کار میکردیم و نقاشی میآموختیم؛ ولی یک روز طالبان به صنف ما آمدند، دختران را از صنف بیرون کردند و گفتند: دیگر نیایید. این کارها مربوط به زنان نمیشود. شما بروید به کار خانه تان رسیدگی کنید.»
او میافزاید: «از همان روز به بعد من و دختران دیگر به صنف نمیرویم. حالا فقط از استاد کار میگیرم و در خانه کار میکنم.»
شکیلا که در یک مرکز آموزشی دیگر در حوزه سیزدهم کابل هنر نقاشی میآموزد، به زنتایمز میگوید: «یکهفته قبل طالبانِ مسلح از حوزه سیزدهم آمدند. در مقابل کورس ایستادند و مانع ورود دانشجویان دختر به کورس نقاشی شدند. آنها میگفتند: نقاشی در اسلام جواز ندارد. بروید به کارهای خانه تان رسیدگی کنید.»
او میافزاید: «قبل از آمدن طالبان ۵۰ دختر در صنف ما میآمد. از روزی که طالبان ما را اخطار دادند، تعداد دختران خیلی کم شده است. حالا به شمول من ۷ تن در صنف حضور داریم. ما هم با ترس به اینجا میآییم و هر لحظه میترسیم که مبادا طالبان بیایند و ما را از صنف بکشند.»
تنها هنر نقاشی نیست که از سوی طالبان برای دختران ممنوع شده است؛ بلکه موسیقی، مجسمهسازی، سینما و تیاتر نیز از جمله رشتههای هنری است که برای دختران ممنوع شده است.
این در حالی است که یونسکو، سازمان علمی و فرهنگی سازمان ملل، چند روز پس از تسلط طالبان بر افغانستان در بیانیهای خواستار تضمین محیط امن برای هنرمندان افغانستان شد.
