دیدهبان حقوق بشر نحوهی بدرفتاری و شکنجهی زنان افغانستان را در مدت زمان بازداشت به خاطر اعتراضات، مستند کرده است. هدر بار، مسئول بخش زنان در دیدهبان حقوق بشر، میگوید: «زنان و دختران افغانستان با برخی از سختترین پیامدهای حکومت طالبان روبهرو شدهاند و آنها مبارزه دشواری را برای حمایت از حقوق خود در افغانستان رهبری کردهاند.»
دیدهبان حقوق بشر (HRW) در گزارش جدیدی جزئیات تجارب سه زن را که در ماه دَلو در کابل به گونهی خودسرانه از سوی طالبان بازداشت شده بودند، شرح میدهد. برای چندین هفته، گویا این زنان و نزدیکان آنها، از جمله کودکان کوچک، به جرم دست داشتن در اعتراضات نسبت به حقوق زنان در وزارت داخلهی طالبان بازداشت بودند.
سه زن معترضی که با آنها مصاحبه شده، میگویند میدانستند که بازداشت میشوند. خورشید (تمام اسامی مستعار هستند) و خانوادهاش پس از اینکه اعضای طالبان را در خیابان پیش خانهی خود دیدند، از خانه گریختند. طالبان در ماه دَلو مخفیگاه او را پیدا کردند. خورشید میگوید: «به بچههایم گفتم نترسید. قوی باشید. شما فقط بچه نیستید، شما بچههای من هستید. میدانستم که ما را دستگیر میکنند، اما فکر نمیکردم بچههایم را هم دستگیر کنند.»
این زنان به دیده بان حقوق بشر گفتند که «ابتدا در اتاقی تنگ، با گرمایی خفهکننده همراه با ۲۱ زن و ۷ کودک دیگر به مدت پنج روز زندانی شدیم و عملا دسترسی به غذا و آب و توالت نداشتیم». در حین بازداشت که چند هفته به طول انجامید تهدید و بازجویی شدید از آنها جریان داشته است. خورشید میگوید که یکی از اعضای طالبان اسلحه را روی سرش گذاشته و پرسیده: «تو کیستی و چرا اینجایی؟» او پاسخ داد: «من یک معترض هستم.» او به HRW گفت: «من چارهای نداشتم. آنها من را میشناختند، تلفن من در دست آنها بود.»
هیپاتیا، یکی دیگر از زنان بازداشت شده به دیدهبان حقوق بشر گفت: «آنها فیسبوک ما را گشتند، تماسهای ما را چک کردند، تمام چیز را بررسی کردند. تمام اسناد ما در لپتاپهایمان را بررسی کردند. آنها پیامهای ما را برایمان پخش میکردند و میپرسیدند: دوستان دیگرت کجا هستند؟ و گفتند شما باید به ما کمک کنید تا آنها را پیدا کنیم».
دیدهبان حقوق بشر اعلام کرد: «طالبان خانوادههای این سه زن را مجبور کردند تا اسناد اموالشان را در ازای رهایی زنان به وثیقه بگذارند و تهدید کردند که در صورت بروز مشکل دوباره از سوی این زنان، اموال را مصادره خواهند کرد». این زنان به دیدهبان حقوق بشر گفتند: «با دیگر معترضانی نیز که مثل ما بهگونهی خودسرانه بازداشت شده بودند، نیز به همینگونه رفتار شد.»
دیدهبان حقوق بشر توضیح میدهد: «شرح زنان از تجربیاتشان، رفتار طالبان با زنان معترض در حین بازداشت و تلاشهای آنها برای خاموش کردن جنبش اعتراضی را روشن میکند. پس از رهایی زنان و خانوادههایشان از حبس، آنها از افغانستان گریختند. اما نزدیکان آنان در داخل کشور همچنان رنج میبرند. هیپاتیا به HRW گفت: «یکی از بستگان من که هشت فرزند دارد ناپدید شده و همسرش قادر به سیر کردن شکم بچهها نیست.»
بار گفت: «حرف زدن درباره شجاعت باورنکردنی این زنان و دیگر زنان افغانستان که در مقابل سوءاستفادههای طالبان اعتراض میکنند، سخت است. داستانهای این زنان نشان میدهد که طالبان به خاطر فعالیتهای خود تا چه اندازه احساس خطر میکنند و تا چه حد میتوانند برای مسکوت نگهداشتن آنها بیرحمانه عمل کنند.»
به گفته دیدهبان حقوق بشر این یکی از مواردی است که نشان میدهد طالبان حقوق زنان را چگونه پایمال میکنند. طالبان با لتوکوب وحشیانه معترضان و بازداشت و شکنجه خبرنگاران به اعتراضات زنان پاسخ دادهاند. واکنش طالبان شدیدتر شده است. اکنون هر گونه اعتراضی بدون کسب اجازه ممنوع شده و افرادی که در اعتراضات شرکت کردهاند خودسرانه بازداشت میشوند.
دیدهبان حقوق بشر از طالبان خواست «تمام کسانی را که به خاطر استفاده از حق آزادی بیان و اعتراض مسالمتآمیز بازداشت کردهاند، فورا آزاد کنند.» افزون بر این، این سازمان معتقد است «دولتهایی که با طالبان همکاری دارند باید آنها را تحت فشار قرار دهند تا به تعهدات افغانستان تحت قوانین بینالمللی عمل کنند؛ از جمله احترام به آزادی بیان و برگزاری اجتماعات، تضمین رویهی مناسب و جلوگیری از شکنجه و سایر بدرفتاریها.»
