هفتهی گذشته، متقاضیان کانکور، در امتحانات ورودی دانشگاه شرکت کردند و آرزو داشتند در رشتههای ساینس، انجنیری، مدیریت، هنر، روزنامهنگاری و … پذیرفته شوند. اما درست هنگام آزمون، متقاضیان دختر متوجه شدند که حق ندارند در رشتههایی درس بخوانند که از نظر طالبان (برای زنان) مناسب نیست. در جامعهی ایدهآل طالبان -که زنان در حوزهی زندگی عمومی نامرئی هستند- نیازی به زن دانشمند، انجنیر، هنرمند و روزنامهنگار نیست. طالبان با محروم کردن زنان و دختران از حق تحصیل و در ادامهی آن از حق انتخاب حرفه، با دقت و به تدریج در حال ساختن آپارتاید جنسیتیشان هستند. اول، آنها دختران نوجوان را از حق تحصیل محروم کردند. سپس با وضع محدودیتهایی برای سفر، زنان را از حق سفربدونهمراه مرد محروم کردند. بعد از آن، پوشاندن تمام صورت را برای زنان تحمیل کردند و از مردان خانواده خواستند تا سیاستهای زنستیزانهی طالبان را بر زنان اعمال کنند.
ممنوع شدن زنان از ادامهی تحصیل در رشتهی خبرنگاری، یک پیام روشن دارد: این که سرکوب اطلاعات و گزارشدهی به هدف دوام سلطهی طالبان صورت میگیرد. جای تعجب نیست که زنان و رسانهها هدف اصلی سرکوب طالبان در سال گذشته بودهاند. زنان روزنامهنگار به گونهی برجسته، در تلاقی این دو ستم گرفتار شدهاند. زنان خبرنگار نیز مانند تمام زنان در افغانستان، نمیتوانند آزادانه تردد کنند. آنها نمیتوانند به تنهایی سفر کنند. آنها حتا نمیتوانند بدون همراه مرد سوار تکسی شوند. آنها در محیط کار اجازه ندارند در فضای مشترک با همکاران مرد کار کنند. صورت آنها باید پوشانده شده باشد؛ بهخصوص زمانی که در صفحه تلویزیون ظاهر میشوند.
همچنین، طالبان حداقل دو رهنمود صادر کردهاند که مستقیماً خبرنگاران را هدف گرفته است. این رهنمودها، روزنامهنگاران را با محدودیتهای زیادی مواجه ساخته است. این رهنمودها میگویند که روزنامهنگاران اجازهی «انتقاد» از طالبان یا انتشار هرگونه محتوایی که طالبان آن را مغایر با «اسلام» و «ارزشهای افغانستان» میدانند، را ندارند. این طالبان هستند که حدود «ارزشهای اسلامی» و «ارزشهای جامعه افغانستان» را تعریف میکنند.
تجربه نشان داده که طالبان هرگونه اطلاعات مربوط به حقوق زنان و مطالبات زنان برای حقوقشان را سانسور میکنند. در افغانستان جنگ بر ضد زنان جریان دارد و زنان در معرضِ دید، مانند خبرنگاران، از نخستین هدفهای طالبان هستند. ما اکنون شاهد پیامدهای سیاست طالبان در قبال زنان و روزنامهنگاران زن هستیم. نزدیک به ۸۰ درصد از زنان خبرنگار شغل خود را از دست دادهاند. آنها دستکم از 11 ولایت حذف شدهاند و این حذف همچنان ادامه دارد. عدم حضور خبرنگاران زن به این معناست که ما امکان دسترسی به روایت کامل و جامع از آنچه در افغانستان اتفاق میافتد را نخواهیم داشت.
ما در دورهی جدیدی از روزنامهنگاری در افغانستان بهسر میبریم؛ زمانی که حرفهمان عملاً در سایهی طالبان غیرقانونی شده است. طالبان محتوای رسانهها را بررسی و سانسور میکنند. آنها به شدت و خودسرانه خبرنگاران، فعالان و تمام کسانی را که از زندگی در سایه طالبان افشاگری میکنند، مورد آزار، لتوکوب و شکنجه قرار داده و زندانی میکنند. آنها حتا چند روزنامهنگار خارجی را -که اغلب با آنها با احتیاط رفتار میکنند- نیز بازداشت و بازجویی کردهاند. یکی از مسائل نگرانکننده این است که طالبان خبرنگاران را شکنجه میکنند تا منابع خود را افشا کنند. این شیوهی ترسناک برای ساکت کردن مردم است تا آنها پیش از جرئت یافتن برای صحبت با روزنامهنگاران، دوبار تأمل کنند.
با این حال، به عنوان خبرنگاران زن، این مسئولیت ماست که مطمین شویم صدایمان خاموش نمیشود. طالبان میخواهند که ما را وادار به عقبنشینی کنند. آنها جامعهای میخواهند که مانند پرچمشان بیرنگ و تاریک باشد. وظیفهی ما برافراشتن پرچم تنوع، تکثر و امید برای آیندهی بهتر است. ما ناتوان نیستیم. قدرت ما در صدای ماست. در شیوهای که ما برای گزارشدهی از جامعهی خود برگزیدهایم و در نوعی که ما با جهان سخن میگوییم، صدای ما سلاحی است که با آن در برابر وحشیگری طالبان میایستیم و تاریخ خود را به شکلی که آن را تجربه کردهایم و زیستهایم، مستند میکنیم.
هدف طالبان از سانسور و سرکوب اطلاعات، ناآگاهنگهداشتن مردم و فلج کردن فکر جامعه است. برای رسیدن به این هدف، طالبان از تمام منابع اجتماعی، سیاسی و نظامی خود بر ضد ما استفاده میکنند. ما باید راههای جدیدی برای مقاومت در برابر ظلم آنها بیابیم و طرح کنیم. ما باید مطمئن شویم صدای کسانی که شجاعانه از میان اختناق و سرکوب سخن میگویند، خاموش نمیشود. ما باید با حرف زدن، نوشتن و آواز خواندن راه خود را بهسوی آزادی و رهایی هموار کنیم.
این وظیفهی ماست که مطمئن شویم طالبان هرگز موفق نخواهند شد. در اوایل سال جاری، ما با تاسیس زنتایمز، متعهد شدیم که این رسانه را به یک پایگاه آموزشی تبدیل کرده و ظرفیت خود را برای آموزش نسل جدیدی از روزنامهنگاران زن افزایش دهیم. ما مصمم و متعهد در این مسیر پیش خواهیم رفت.
