متین مهراب
اظهارات اخیر وزیر معارف طالبان مبنی بر اینکه مردم افغانستان نمیخواهند دختران بالاتر از صنف ششم را به مکتب بفرستند، با واکنشهای تند مردم روبهرو شده است.
مولوی نورالله منیر، وزیر معارف طالبان در سفرش به ارزگان روز یکشنبه در اظهاراتی در پاسخ به سوالی دربارهی چرایی منع دختران دانشآموز بالاتر از صنف ششم، گفت: «پیش از اینکه این سئوال را از من بپرسید، باید از ریشسفیدی در مسجدبپرسید که چند فیصد از مردم موافق هستند که دختران ۱۶ یا ۱۷ سالهیشان را به مکتب بفرستند. ما در جامعهی افغانی زندگی میکنیم و فرهنک مردم برای ما معلوم است.»
همزمان با نشر این صحبتها مردم و خاصه مردان در سراسر افغانستان با شعار «مکاتب دخترانه باید باز شوند»، به موضع این مقام طالبان واکنش نشان دادهاند. آنها به این باور اند که طالبان از مسئلهی آموزش دختران برای فشار آوردن بر جامعهی جهانی بهخاطر بهرسمیت شناختن حکومتشان و دریافت کمکهای هنگفت مالی، استفادهی ابزاری میکنند.
عثمان، یکی از ساکنان ولایت قندهار و پدر یک دختر نوجوان است که قرار بود سال گذشته صنف هفتم مکتب را بخواند. عثمانمیگوید: «من هر روز منتظر هستم مکاتب دخترانهی بالاتر از صنف ششم باز شود، که بار دیگر دخترم را به مکتب بفرستم.طالبان نمیتوانند در مورد خواست همهی مردم تصمیم بگیرند.»
او میافزاید: «طالبان باید دروازههای مکاتب متوسطه و لیسهی دخترانه را باز کنند. آنان باید به مردم حق تصمیمگیری بدهند، بعد در یک شرایط عملی ببینند که کی میخواهد دخترش را به مکتب بفرستد و کی نمیخواهد. اتخاذ اینطور تصامیم خودسرانه برای بسته بودن مکاتب در دراز مدت عملی نیست.»
محمد یونس رحیمی، مدیر یک مکتب دولتی در ولایت هرات نیز میگوید: «همهروزه خانوادههای زیادی به مکتب ما مراجعه میکنند. آنان مشخصاً جویای زمان دقیق باز شدن مکاتب دخترانهی بالاتر از صنف ششم هستند. به باور من این نشاندهندهی آن است که مردم مشتاقانه برای باز شدن دروازههای مکتب بر روی دخترانشان منتظر هستند.»
آقای رحیمی میافزاید: من همیشه بهخاطر ناتوانی از پاسخدادن به پرسشهای مردم در رابطه به باز شدن مکاتب دخترانه خیلی ناراحت میشوم. مشخصاً در ولایت هرات در این یکسال، بهخاطر خواست مردم، بارها فعالان بخش آموزش و پرورش با مسئولان محلی جهت باز شدن مکاتب دخترانه دیدارهایی داشتهاند که تاکنون به نتیجه نرسیده است. در نتیجهی این دیدارها ما پیبردیم که طالبان هیچ دلیل قانعکنندهای برای بسته ماندن مکاتب دخترانه ندارند.»
امیر محمد، باشندهی دایکندی نیز معتقد است که دلیل اصلی مسدودماندن مکاتب دخترانه از سوی طالبان، برخورد عقدهای و مستبدانهی آنان در حوزهی آموزش زنان و دختران است. او میگوید: «با وجود اینکه ما فقیر هستیم، اما همهساله با کمک مردم محل و بودجهی شخصی، مکاتب متعددی را اعمار کرده و به بهرهبرداری سپردهایم. نیمی از این خدمات و تلاشها برای آموزش دختران است. پس در چنین وضعیتی چه کسی میگوید که ما نمیخواهیم دخترانمان به مکتب بروند؟.»
راحله عزیزی، یک تن از فعالان حقوق زنان در کابل میگوید: «در تفکر طالبانی رشد و ترقی زنان جایی ندارد و تحصیل دختران، مسئلهای جانبی بهشمار میرود. از اینرو، آنها هر بار با مسئلهی تعلیم دختران برخورد افراطی و سیاسی میکنند.» به گفتهی خانم عزیزی، طالبان بهخاطر فشار آوردن بر کشورهای جهان و سازمانهای بینالمللی برای بهرسمیت شناختنحکومتشان، سرنوشت مردم و خاصه دختران دانشآموز را به بازی گرفتهاند.
همزمان و با ابراز این واکنشها و نگرانیها از سوی مردم، شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز اوایل امسال گفته بود که ممانعت طالبان از تحصیل دختران، نقض صریح حقوق بشر است و این روند باید در اسرع وقت خاتمه یابد. واکنشهایی که کمترین تغییر یا تعدیلی در موضع طالبان در قبال حق آموزش زنان به دنبال نداشته است و با وجود تمام ادعاها دربارهی تغییر خاستگاههای طالبان، به اصطلاح آب از آب را در دل این گروه افراطی تکان نداده است.
