متین مهراب
مسئولان سابق دانشگاه هرات میگویند که پس از قدرتگیری دوبارهی طالبان، ۱۱۰ استاد با مدارک دکترا و ماستری از دانشگاه هرات اخراج شدهاند.
عبدالله فائز، رییس پیشین دانشگاه هرات میگوید: «از زمان آمدن طالبان تا کنون ۱۰۸ استاد دانشگاه هرات اخراج شدهاند. ۳۰ تن از آنها استادان زن هستند که اغلبشان در حال حاضر در بورسیههای تحصیلی در خارج از کشور بهسر میبرند.»
تا پیش از آمدن طالبان، دانشگاه هرات نزدیک به ۵۰۰ کدر علمی داشت که ۱۱۳ تن آنها زنان بودند.
آقای فائز میگوید که شماری از این استادان به دلایل سلیقهای برکنار شدهاند، از جمله استادان زن که نظر به پالیسی طالبان بهصورت عمدی برکنار شدهاند.
یک استاد دانشکدهی ارتباطات دانشگاه هرات که با نام مستعار حمید رحیمی، با زنتایمز صحبت کرد، نیز به تازگی از سوی ادارهی طالبان برکنار شده است.
آقای رحیمی اقدام طالبان مبنی بر برکناری استادان را خلاف قانون وزارت تحصیلات عالی میداند: «تمامی استادان از طریق دیپارتمنتها استخدام شدهاند و بنا به هر دلیلی، این مسئولان دیپارتمنتها هستند که رای به منفک یا اخراج استادان میدهند. طالبان بدون در نظرداشت دیدگاه و نظر مسئولان دیپارتمنتها یا دانشکدهها این تصمیم را گرفتهاند.»
زنتایمز تلاش کرد در این مورد با عبدالعزیز نعمانی، رئیس برحال دانشگاه هرات که از سوی طالبان گماشته شده است، گفتوگو کند، اما وی حاضر به صحبت نشده است.
نام عادله کبیری، استاد دانشکده خبرنگاری دانشگاه هرات که در بورسیه رسمی در بیرون از کشور به سر میبرد، نیز در لیست اخراجیها است.
او که جزء اولین دانش آموختگان رشته خبرنگاری این دانشگاه است، ۱۶ سال سابقهی تدریس دارد.
کبیری معتقد است که چنین تصمیمهایی، ضربهی محکمی بر پیکر نهادهای علمی و آموزشی در افغانستان وارد میکند.
این استاد سابق دانشگاه هرات میگوید: «اگر طالبان اجازه ندهند به تدریس برگردم، برای رشد و شکوفایی جامعه، به فعالیتهای اجتماعی و مدنی همچون آگاهی دهی به زنان ادامه خواهم داد.»
طالبان پس از تسلط شان بر کشور، بهصورت پیوسته و روزافزون محدودیتهایی در حوزهی تحصیلات عالی و آموزش و پرورش در کشور وضع کرده و شماری زیادی از استادان را در سراسر کشور برکنار کردهاند.
فرهاد آریایی، نام مستعار یکی از استادان اقتصاد دانشگاه دولتی بدخشان است.
او که درحال حاضر در افغانستان بهسر میبرد، میگوید که پس از بازگشایی مجدد دانشگاهها، طی یک سال گذشته بار بار برای ادامهی تدریس به دانشگاه بدخشان مراجعه کرده، اما با مخالفت طالبان روبهرو شده است. آقای آریایی میگوید که طالبان بهخاطر پیشینهی نظامی پدرش مانع تدریس او در این دانشگاه شدهاند.
او که از تمامی فعالیتهای علمی دور شده، به دکانداری روی آورده است.
مجیبالله مهران نام مستعار یک استاد حقوق و علوم سیاسی دانشگاه بلخ است. او در صحبت با زنتایمز میگوید: «علیرغم اینکه وزارت تحصیلات عالی افغانستان نیاز شدید به استادان با تجربه و دارای مقاطع بالای تحصیلی دارد، اما اغلب کدرهای علمی از دانشگاهها توسط طالبان برکنار شدهاند.»
آقای مهران معتقد است به جز استادانی که مجبور به ترک کشور شدهاند، عامل اصلی اخراج تعداد زیادی از استادان، دخالتهای مستقیم ادارهی استخبارات طالبان در امور دانشگاهها است. او میگوید که شماری از استادان متخصص و باتجربهی دانشگاه بلخ به علت اظهارنظرهای ضدطالبانی در گذشه، برکنار شدهاند.
با تسلط طالبان بر افغانستان بیشتر کادرهای علمی دانشگاهها مجبور به ترک افغانستان شدهاند. براساس گزارشها، نزدیک به ۳۰۰ استاد دانشگاه که تا سطح ماستری و دکترا تحصیلات داشتند، تنها از سه دانشگاه کشور را ترک کردهاند.
