متین مهراب و فرشته غنی
هفتهی گذشته در شهر هرات، طالبان سودابه و همسرش را زمانیکه سوار موترسایکل بودند، در ایست بازرسی متوقف کردند. طالبان از آنها نکاحنامه خواستند. زمانیکه این زوج گفتند نکاحنامه همراهشان نیست، طالبان پیادهشان کرده و از آنها خواستند برای اثبات ازدواجشان چند شاهد حاضر کنند.
سودابه و همسرش وقتی از ایست بازرسی طالبان رها شدند که پدر و پدر همسرش با تذکرهی آنها به محل رسیدند.
در ماه جنوری، طالبان به رستورانتها و کافیشاپها در هرات دستور دادند که از ارایهی خدمات به زنانی که بدون محرم وارد این مکانها میشوند، خودداری کنند. با اینحال، زوجها هنوز هم میتوانستند برای گشتوگذار به اماکن عمومی بروند. اما بهتازگی مقررات جدیدی به اجراء گذاشته شده است. مالک یک رستورانت در شهر هرات به زنتایمز گفت که مقررات جدیدی از جمله بررسی نکاحنامهی زوجهایی که به رستورانت میآیند، دو هفته پیش از سوی ادارهی امر به معروف و نهی از منکر طالبان بهصورت شفاهی اعلام شده است. وی گفت: «رئیس ادارهی امر به معروف و نهی از منکر هشدار داده که اگر رستورانتی از دستور سرپیچی کند، تعطیل خواهد شد.»
در ماه آگوست، محبوبه همرا ه با شوهر و دختر کوچکشان برای صرف شام به رستورانتی در شهر هرات رفتند. در اینباره، محبوبه در صحبت تلفنی با زنتایمز گفت: «برای شام بیرون رفتیم، اما وقتی وارد رستورانت شدیم، مدیر رستورانت نزد ما آمد و نکاحنامه خواست، چون نکاحنامه به همراه نداشتیم، ناچار از آنجا بیرون شدیم.»
آنها به رستورانت دیگری در همان نزدیکی رفتند. مسئول پذیرش رستورانت از آنها خواست که در صورت نداشتن نکاحنامه در سالنهای جداگانهی زنانه و مردانه غذا بخورند.
این مقررات در بسیاری از اماکن عمومی در شهرهای مختلف کشور اجراء میشود.
زنانی در ولایتهای هرات، ننگرهار و بلخ، در صحبت با زنتایمز، اجراء شدن این مقررات را تأیید کردند.
څانگه، یک مددرسان در ولایت ننگرهار میگوید که با برادرش سر کار میرود و همیشه تذکره به جیب از خانه بیرون میشوند. او میگوید: «چند روز پیش با برادرم نزد داکتر رفتم. طالبان جلوی ما را گرفته و از نسبتمان پرسیدند. برادرم به آنها گفت: او خواهر من است. آنها از ما تذکره خواستند و وقتی اجازه دادند که هر دو تذکرههایمان را نشان دادیم.»
در افغانستان ثبت رسمی ازدواجها مرسوم نیست و زوجهای معدودی نکاحنامه دارند. تا سال ۲۰۱۷ تنها دو سوم افراد تذکره داشتند. براساس گزارش بانک جهانی ۶ درصد مردان و ۵۲ درصد از زنان در کشور تذکره ندارند.
زنان -در سراسر کشور- میترسند از خانههای خود بیرون بروند، بهویژه پس از آنکه معلوم شد طالبان زنان را به بهانهی «جرایم اخلاقی» یا مسافرت بدون همراه مرد، زندانی میکنند.
رامیتا نوایی، مستندساز و تهیهکنندهی ایرانی- بریتانیایی در مستند جدید خود زندانی را بهتصویر میکشد که ۹۰ زن در آن زندانیاند. این زنان میگویند در بدل آزادی، طالبان آنها را برای ازدواج با اعضای خود زیر فشار قرار میدهند.
فاطمه که در بلخ معلم است، میگوید طالبان موترهای مسافربری شهری را متوقف میکنند و از زنان میپرسند که محرمشان کجا است؟
چند هفته پیش که شوهر فاطمه سر کار بود، او باید به مراسم ختم میرفت و لازم بود سوار موتر شود. او در پیام صوتی به زنتایمز گفت: «عصر هنگام بازگشت بهخانه در یک ایست بازرسی متوقف شدم و طالب جوان از من پرسید که چرا تنها هستم و محرمم کجا است. او یک تفنگ به شانه داشت و نمیشد با او مخالفت کرد. یک طالب دیگر به او گفت اجازه بدهد برود، هوا تاریک میشود.»
فاطمه میگوید: «شاگردانم ناامید هستند و آینده را روشن نمیبینند. من به آنها میگویم، دختران وضعیت به این شکل باقی نمیماند. ما مبارزه میکنیم چون حقوق داده نمیشود. ما باید حقوقمان را بگیریم.»
برای حفظ هویت مصاحبهشوندگان، اسمها تغییر داده شده است.
